Pesë vende shqyrtojnë Uganda-n për migrantët e refuzuar

Austri, Gjermania, Holanda, Danimarka dhe Greqia po zhvillojnë bisedime të avancuara për të krijuar një qendër kthimi për migrantë në Uganda, e cila sipas planeve të deritanishme mund të nisë të funksionojë si pilot deri në vitin 2027. Vendimi përfundimtar varet nga marrëveshja midis pesë vendeve dhe zgjidhja e çështjeve të shumta ligjore e teknike.

Ministrat përgjegjës të pesë vendeve pritet të diskutojnë mbi përparimin më 4 shtator në Kopenhagen. Para nënshkrimit të një marrëveshjeje, ekipe ekspertësh teknikë do të dërgohen në Afrikë për të vlerësuar vendet e mundshme, mënyrën e menaxhimit dhe logistikat e nevojshme për organizimin e kthimeve.

Sipas planeve aktuale, qendra në fazën fillestare mund të strehojë deri në 10.000 migrantë, të cilëve kërkesat për azil u janë refuzuar në shtetet anëtare të Bashkimit Evropian. Qëllimi kryesor do të ishte organizimi i kthimeve drejt vendeve të origjinës dhe përshpejtimi i tyre, në vend që të lejohet që të mos kenë status ligjor në Evropë.

Çështje të hapura: procedurat, statusi dhe financimi

Disa nga migrantët mund të zgjedhin kthimin vullnetar në vendet e tyre, në vend që të transferohen në Uganda dhe të qëndrojnë aty derisa të organizohen kthimet. Çështjet kryesore të pazgjidhura janë mënyra e zbatimit të kthimeve, statusi ligjor i personave të strehuar në qendër dhe kushtet e transferimit në vendin afrikan.

Si alternativë po shqyrtohet Ruanda, ndërsa Kenia, e cila ishte konsideruar më herët, duket se më nuk është pjesë e bisedimeve. Partnerët duhet të vendosin gjithashtu se kush do të mbulojë shpenzimet për akomodimin, sigurinë dhe transportin, dhe se kush do të jetë përgjegjës për procedurat ndaj personave me kërkesa azili të refuzuara. Vëzhguesit paralajmërojnë se skema duhet të respektojë të drejtën ndërkombëtare të refugjatëve dhe obligimet për të drejtat e njeriut.

Propozimi lidhet me nismën e Italisë për të zgjeruar të ashtuquajturin "model shqiptar" në nivel evropian: kryeministrja Giorgia Meloni ka promovuar krijimin e qendrave në vende të treta të sigurta ku migrantët e parregullt mund të mbahen, vlerësohen dhe përgatiten për kthim. Idetë morën peshë politike pas mbërritjes së dhjetëra mijëra migrantëve në enklavën spanjolle Ceuta.

Megjithatë, qendra në Uganda mbetet aktualisht vetëm një propozim dhe nuk ka garanci për miratim. Nëse plani ecën përpara, qeveritë pjesëmarrëse do të duhet të përcaktojnë garanci ligjore për migrantët, ndarjen e përgjegjësive dhe rregulla të detajuara për kthimet në vendet e origjinës.

Foto: nakaweesi.sarah / Wikimedia Commons (CC BY-SA 4.0)