Одлуката на Уставниот суд отвора прашања за можен институционален притисок, вели Јошевска‑Анастасовска

Сузана Јошевска‑Анастасовска, членка на Судскиот совет, предупреди дека одлуката на Уставниот суд ја отвора дилемата за можно институционално притискање, откако судот ги известил Судскиот совет и обвинителството дека граѓански судија не ја спровел неговата одлука и ја отфрлил како нов доказ во постапката за загрозување на безбедноста на новинарката Наташа Стојановска во врска со настаните од 27 април 2017 година.

Јошевска‑Анастасовска го нарече потегот на Уставен загрижувачки преседан

Јошевска‑Анастасовска ја истакна пораката што Уставниот суд ја упатил до Судскиот совет за „понатамошно постапување“ поради утврдено непочитување на судската одлука во предметот на Стојановска и нагласи дека најавените известувања ја ставаат и Судскиот совет и Обвинителството во средиштето на спор околу почитувањето и можните санкции.

Во објава на Фејсбук, Јошевска‑Анастасовска го изнесе својот личен став: „Испраќањето одлука на Уставниот суд до Судскиот совет 'за понатамошно постапување', во која толкување на процесен закон од страна на редовен судија, во сè уште незавршена постапка, се квалификува како 'неизвршување на одлука на Уставен суд', со имплицирање на кривична одговорност, според мое лично мислење, отвора сериозни прашања за границите меѓу уставната контрола и судската независност. Би рекла дека допира и прашања на можен институционален притисок. Не се работи за конкретен предмет и за конкретен судија туку на воспоставување на потенцијално загрижувачки преседан. Дотолку повеќе што непрецизната формулација 'за понатамошно постапување' и тоа во нејзиниот задолжителен диспозитив создава дилема дали е избран правно адекватен модел на институционална комуникација меѓу овие два уставни органи.“

Уставниот суд сам извести дека граѓански судија не дозволил остварување на уставните слободи и права утврдени со негова одлука и дека поради тоа известил и до Обвинителството и до Судскиот совет. Оттаму наведоа дека „Уставниот суд оцени Основниот граѓански суд за Наташа Стојановска, не овозможил остварување на уставните слободи и права на подносителката иако истите биле утврдени со Одлуката БЗСП.бр.8/2025 на Уставниот суд. Конечноста и извршноста на одлуките на Уставниот суд се заштитени и со кривично-правни санкции во случај кога не се извршуваат. Ова кривично дело, вклучувајќи го и прашањето дали постои одбивање за извршување и кривична одговорност на определено лице, спаѓа под ингеренции на надлежното јавно обвинителство и надлежниот суд."

Граѓанскиот судија, пак, се повикал на одредбите од Законот за парничната постапка и навел дека одлука на Уставниот суд не може да биде основ за повторување на постапката како нов факт или доказ. Уставниот суд возвратил дека ваквите прашања треба да се согледуваат низ призмата на целокупниот Устав и дека Основниот граѓански суд имал пракса да ги зема предвид нивните одлуки кои се однесуваат на заштита на слободите и правата.

Предметот се однесува на настаните во Собранието на Република Северна Македонија од 27 април 2017 година. Подносителката, како акредитиран новинар на телевизија „24 Вести“, била присутна за да известува за изборот на претседател на Собранието и тврди дека по насилниот влез била изложена на закани и заплашување, спречена да ја извршува новинарската задача и дека државните органи не обезбедиле соодветна заштита.

Судскиот совет и Обвинителството се на крстопат: од една страна е одлуката на Уставниот суд за загрозување на слободата на говорот и обврската за спроведување на неговите одлуки, а од друга страна е судиската независност и правото на судијата да одлучува самостојно во тековна постапка. Набљудувачите предупредуваат дека спорот може да создаде преседан за начинот на комуникација и примена на уставните одлуки во работата на редовните судови во иднина.

Фото: прес-материјал од настанот