Forum rajonal në Ohër për rritjen e besimit në gjykatat kushtetuese

Në Ohër u themelua një platformë rajonale që lidh gjykatat kushtetuese të Maqedonisë së Veriut, të Serbisë dhe të Bosnjës dhe Hercegovinës, me qëllim rritjen e besimit publik në drejtësinë kushtetuese.

Iniciativën e mori Gjykata Kushtetuese e Republikës së Maqedonisë së Veriut së bashku me gjykatat kushtetuese të Serbisë dhe të Bosnjës e Hercegovinës; platforma parashikon bashkëpunim, shkëmbim përvojash dhe standarde të përbashkëta për të forcuar pavarësinë, transparencën dhe efikasitetin.

Të tre shtyllat dhe masat praktike

Dokumenti nxjerr tre parime kryesore që duhet të udhëheqin reformat dhe praktikën e përditshme:

• pavarësi;
• transparencë;
• efikasitet.

Për forcimin e pavarësisë propozohet përmirësimi i integritetit personal dhe institucional të gjyqtarëve, miratimi i një Kodi Sjelljeje për gjyqtarët me standarde kushtetuese, dhe garantimi i procedurave të zgjedhjes së gjyqtarëve që të jenë të drejtë, transparente dhe të depolitizuara, në mënyrë që gjykatat të funksionojnë me përbërje të plotë.

Për transparencën rekomandohet afrim i punës së Gjykatës ndaj qytetarëve: publikim i vendimeve në mënyrë të qasshme, deklarata sqaruese, informime për media me gjyqtarët, prania e medias apo transmetime direkte nga seancat kur është e përshtatshme, dhe përdorim i rrjeteve sociale. Kur gjyqtarët shprehen publikisht, theksohen kufizime të tilla si:

• ndalim për të diskutuar lëndë në gjykim;
• ndalim për të paragjykuar rezultatin e procedurave aktuale dhe të ardhshme;
• shmangie e fjalimeve ad hominem, veçanërisht ndaj gjyqtarëve ose figurave publike;
• ruajtja e kredibilitetit dhe autoritetit institucional të Gjykatës.

Për efikasitetin, platforma nënvizon nevojën për procedura në kohë, respektim të afateve, shmangie të zvarritjeve të pajustifikuara dhe përdorim të veglave moderne si softuer për menaxhim të lëndëve, baza të dhënash dhe teknologji për mbajtje e transmetim të seancave publike nëse gjykatat vendosin ta praktikojnë këtë.

Forumi propozon gjithashtu nënshkrimin e një Memorandumi për rritjen e besimit në gjykatat kushtetuese, që do të përcaktojë standarde për transparencën, tregues të përbashkët dhe metodologji për monitorimin e besimit publik, analiza periodike të përbashkëta dhe lidhje rajonale të bazave të të dhënave të praktikës kushtetuese. Nisma buron nga diskutimet në konferencën rajonale të mbajtur në Ohër më 16 dhe 17 shtator 2026 dhe u mbështet nga Fondacioni Gjerman për Bashkëpunim Ligjor Ndërkombëtar (IRZ).

Foto: material shtypi nga ngjarja