Përplasje e hapur mes Brukselit dhe Prishtinës: Kosova i shkarkoi me dekret prokurorët serbë, BE thotë se kjo 'duket e papajtueshme me sundimin e ligjit'

Marrëdhëniet mes Brukselit dhe Prishtinës kanë hyrë në një fazë të re tensioni pasi institucionet e Kosovës ua mbyllën përfundimisht derën prokurorëve serbë që kërkonin të ktheheshin në postet e tyre, katër vjet pas dorëheqjeve kolektive të nëntorit 2022.

Të hënën, Këshilli Prokurorial i Kosovës i refuzoi kërkesat e pesë prokurorëve dhe 15 zyrtarëve administrativë nga komuniteti serb për tërheqjen e dorëheqjeve të dorëzuara në vitin 2022. Vetëm një ditë më vonë, ushtruesja e detyrës së presidentes së Kosovës, Albulena Haxhiu, nënshkroi dekretet me të cilat shkarkohen zyrtarisht shtatë prokurorë nga komuniteti serb.

'Ky akt përmbyll një proces që zgjat prej vitesh dhe zbaton vendimin e institucionit kompetent, në përputhje me Kushtetutën dhe ligjet e Republikës së Kosovës. Askush nuk mund ta mbajë peng funksionimin e institucioneve as të krijojë pasiguri juridike përmes proceseve të papërfunduara,' shkroi Haxhiu.

Reagimi i Bashkimit Evropian ishte jashtëzakonisht i ashpër. 'BE-ja është e shqetësuar nga vendimi i Këshillit Prokurorial të Kosovës për të pranuar dorëheqjet që tashmë ishin tërhequr dhe nga vendimi i ushtrueses së detyrës së presidentes për t'i dekretuar ato. Kjo duket e papajtueshme me ligjin, me procesin e rregullt dhe me kërkesat e përgjithshme të sundimit të ligjit në Kosovë,' deklaroi zëdhënësi i Shërbimit Evropian për Veprim të Jashtëm, duke u bërë thirrje institucioneve të përmbahen nga veprimet që pengojnë riintegrimin e personelit gjyqësor serb të Kosovës.

Edhe Ambasada amerikane në Prishtinë kujtoi se Kushtetuta e Kosovës garanton përfaqësimin e serbëve në institucione dhe se nga qeveria pritet të sigurojë mundësi të barabarta.

Mosmarrëveshja tani po merr edhe një dimension të brendshëm. Kryeprokurori i sapoemëruar i Shtetit, Zejnullah Gashi, pranoi se nuk ishte informuar me kohë për vendimin, duke theksuar se 'kolegët nga komuniteti serb duhet të jenë pjesë e sistemit prokurorial'. Disa anëtarë të Këshillit, nga ana tjetër, argumentojnë se dorëheqjet e vitit 2022 ishin 'akt personal dhe juridik me pasoja të përcaktuara qartë'.

Largimi masiv nga institucionet në nëntor 2022 — kur dorëheqje dorëzuan 144 pjesëtarë të gjyqësorit, mes tyre 25 gjyqtarë, dhe 33 nga prokuroria, mes tyre 10 prokurorë — ishte protestë kundër vendimeve të Prishtinës për targat serbe. Përshkallëzimi i ri vjen në momentin më të papërshtatshëm: dialogu mes Beogradit dhe Prishtinës me ndërmjetësimin e BE-së është praktikisht i ngrirë, ndërsa Brukseli tani po sinjalizon hapur se durimi ndaj Prishtinës po holllohet.