Më pak para për arsim, më shumë për paga — shkollat mund të mbeten pa fonde

Sipas projekt-buxhetit të qeverisë për 2027, komunat do të marrin rreth 406 milionë euro për të mbuluar shpenzimet në procesin arsimor — mbi 9 milionë euro më pak se viti i kaluar. Shoqata e Njësive të Vetëqeverisjes Lokale (ZELS) paralajmëron se rreth 90% të këtyre fondeve, të njohura si dotacione blloku, do t'u shkojnë pagave të mësuesve.

Paga në rritje, dotacionet e bllokuara në rënie — shkollat mund të mbeten pa ngrohje dhe rrymë

Ekonomistët theksojnë se studimet tregojnë: kur pagat tejkalojnë 80% të dotacioneve bllokuese, kjo ka ndikim negativ në cilësinë e arsimit, sepse nuk mbetet para për nxitje, materiale mësimore apo aktivitete që mbështesin nxënësit dhe mësuesit.

Viktor Mitevski, drejtor ekzekutiv i ZMAI, përshkroi kombinimin e veprimeve si jologjik: "Ne shohim një fenomen që ne si ekonomistë nuk mund ta njohim pse po ndodh. Ju keni një fushë që po përparon, të gjithë e përshëndesin dhe në të njëjtën kohë kemi marrë para nga BE-ja në kuadër të agjendës së reformës për të sjellë një mënyrë të re të financimit të arsimit fillor dhe të mesëm, dhe në të njëjtën kohë në 2027 për herë të parë nga 2008 deri sot, në arsimin fillor dhe të mesëm, dotacioni bllok është zvogëluar nominalisht. Kjo është me të vërtetë një jologji e sistemit."

Mitevski shtoi se situatën e vështëson edhe njoftimi për rritje page prej 7.5% për mësuesit nga marsi sipas marrëveshjes kolektive dhe një ndikim fiskal prej 1.3 miliardë denarësh vetëm për paga. "Për herë të parë vitin e kaluar, falë rritjes së dotacioneve bllokuese, ne arritëm si sistem të zvogëlojmë pjesëmarrjen e pagave në dotacionet bllokuese. Çfarë ndodh në 2027? Ne kemi një ulje nominale të dotacionit bllok për arsimin fillor dhe të mesëm, përveç kësaj, nga marsi është paralajmëruar sipas marrëveshjes kolektive një rritje e pagave të mësuesve prej 7.5%. 1.3 miliardë denarë rritje e efektit fiskal vetëm për paga. Dhe ne po e presim dotacionin bllok. Çfarë nënkupton kjo? Ne do të vijmë në një situatë ku 99% e dotacionit bllok që shteti i jep komunave për menaxhimin e shkollave fillore dhe të mesme do të shkojnë për paga. Dhe pastaj do të kemi shkolla që nuk do të mund të paguajnë ngrohjen, nuk do të mund të paguajnë rrymën, llogaritë do të bllokohen, nuk do të mund të furnizojnë asgjë për të funksionuar siç duhet në sistem," paralajmëroi ai.

Ai shtoi se mungesa e fondeve për zhvillim dhe nxitje nuk do të prekë vetëm fëmijët, por të gjithë ata që janë të përfshirë në procesin arsimor. Komisioni Evropian për herë të parë pas një periudhe të gjatë ka vënë re dhe ka përshëndetur reformat që po zbatohen, përfshirë modelin e ri të financimit të arsimit fillor dhe të mesëm, optimizimin e rrjetit shkollor, futjen e programeve të reja dhe përmbylljen e ciklit për arsimin profesional të synuar në shkollat e mesme.

Foto: material shtypi nga ngjarja