Faljet e 49 personave nga Vučić nxisin kërkesa për verifikim

Vendimi i Aleksandar Vučić për të falur 49 persona më 27 shtator ka nxitur thirrje për hetim ligjor dhe ka rritur mundësinë që viktimat, nëse nuk marrin drejtësi në Serbi, të drejtohen ndaj Gjykatës Evropiane për të Drejtat e Njeriut.

Ministria e Drejtësisë publikoi listën e plotë të të falurve pasi Vučić dha dorëheqjen si president; në listë është edhe ish‑sekretarja shtetërore në Ministrinë e Brendshme Dijana Hrkalović, të paktën 15 persona të akuzuar për keqpërdorim detyre, të dyshuar për pastrim parash dhe persona që besohet se kanë marrë ryshfet. Dhjetëra të tjerë në listë u lidhën me sulme ndaj demonstruesve gjatë dy viteve të fundit.

Njëri prej të falurve është Miloš Pavlović, i cili ishte gjykuar për tentativë vrasjeje të studentes Sonja Ponjović; dënimi i tij në Gjykatën e Lartë në Beograd ishte parashikuar për të premten, 6 nëntor. Kritikët thonë se faljet ndalojnë hetimet gjyqësore dhe pengojnë zbardhjen e përgjegjësisë për dhunë serioze ndaj pjesëmarrësve në protesta.

Organizatë e të drejtave: nevojitet hetim i pavarur

Qendra e Beogradit për të Drejtat e Njeriut ka kritikuar prej kohësh faljet e mëparshme të personave të akuzuar për dhunë ndaj studentëve dhe tani i përshkruan vendimet e fundit si një shkelje të mundshme të institutit të faljes. Sanja Radivojević nga qendra tha se përsëritja e rasteve dhe mungesa e arsyetimeve publike bëjnë të domosdoshme një verifikim të pavarur.

"We warned about that also in relation to the previous decisions to free from criminal prosecution those accused of attacks on students. By pardoning (Miloš Pavlović) the court procedure is interrupted and it prevents the responsibility for the serious violence against a student who was peacefully protesting and paying tribute to the dead from being fully examined," tha ajo, duke vënë në dukje se raste të ngjashme janë përsëritur.

Debati publik u përshkallëzua edhe pas arrestimit më 1 nëntor të shefit të Drejtorisë së Policisë Kriminale, Marko Kričak, i dyshuar për keqpërdorim detyre lidhur me një vrasje në një restorant në Beograd këtë vit. Dy ditë më vonë, Zyra e Prokurorit Publik Themelor Nr. 1 në Beograd mori udhëzim të detyrueshëm nga Prokuroria Supreme Publike për të vepruar në lidhje me kallëzimet e studentëve, përfshirë ato të Nikolina Sinðelić, që e akuzuan për ngacmime në garazhin e qeverisë pas protestave të gushtit të vitit të kaluar.

Radivojević paralajmëroi gjithashtu: "Those circumstances are the repetition of pardoning people accused of violence against protest participants, the absence of publicly available reasons for such decisions and the president's statements that with them he 'corrected the injustice' inflicted by the courts and prosecutors. All that raises the question whether the prerogative was used to protect certain people from criminal responsibility and to obstruct the work of the judiciary."

Avokati Mihailo Pavlović tha se Gjykata Kushtetuese mund të thirret për të shqyrtuar nëse vendimet e faljes kanë shkelur të drejtat: "ko mund të përcaktojë shkeljet e të drejtave të personave që do t'i drejtohen asaj." Ai shtoi se në javët e fundit komuniteti profesional ka folur gjithnjë e më zëshëm mbi mundësinë që faljet të jenë të lidhura me vepra penale dhe sipas raportimeve prokuroria mund të ketë hapur tashmë një dosje për këtë çështje.

Qendra e Beogradit për të Drejtat e Njeriut në raportin e saj të vitit 2025 vuri në dukje se faljet e të akuzuarve për dhunë ndaj demonstruesve mund të jenë në kundërshtim me Konventën Evropiane për të Drejtat e Njeriut. Radivojević theksoi se viktimat mund të kërkojnë mbrojtje në Strasburg nëse plotësojnë kushtet, përfshirë shterimin e mjeteve të efektshme juridike brenda vendit dhe respektimin e afateve për paraqitjen e ankesave: "The state is obliged to ensure an effective investigation and an appropriate criminal‑law response to serious violence. When an attack endangers life or constitutes ill‑treatment within the meaning of the European Convention, a pardon that prevents the establishing of responsibility can lead to a violation of that obligation. Victims, therefore, can seek protection in Strasbourg, if they meet the conditions for applying to the Court, including exhaustion of effective domestic remedies and respect of the deadline for filing an application."

Foto: material shtypi nga ngjarja