Поразот на Трамп на меѓуизборите: какво влијание врз Европа и глобалните пазари?

Доналд Трамп претрпе тежок политички пораз откако Републиканците ја загубија контролата врз двата дома на Конгресот на САД на меѓуизборите, кои гласачите ги искористија како оценка за неговото претседателствување на половина од вториот мандат. До 7:40 часот по средноевропско време, демократите освоија 25 нови мандати во Претставничкиот дом, обезбедувајќи вкупно 220 пратенички места и надминувајќи го прагот од 218. Во Сенатот, демократите им презедоа седум места на републиканците, вклучително победи и во Тексас, Охајо, Канзас и Мејн.

Претседателот изјави дека ќе ги прифати резултатите, но додаде: "ова не го гледам како удар врз мене". Тој најави дека ќе го искористи своето право на вето за да ги блокира плановите на демократите и на социјалните мрежи објави фотографија од црвена капа на која пишува "VETO".

Се поставува прашањето во која мера демократски контролираниот Конгрес може да ја промени политиката кон Европа или да влијае врз глобалните пазари. На прашањето за царините, можностите се ограничени: одлуките за трговија може да ги преземе и претседателот. Откако Врховниот суд во февруари ги поништи царините воведени под изговор на вонредна состојба, администрацијата повторно воведе мерки врз основа на Дел 301 од Законот за трговија на САД, одредба што дозволува претседателот да дејствува без потреба од одобрение од Конгресот. Џејмс Смит, економист за развиени пазари во ING, предупреди дека поделбата на власта во Вашингтон дури може да го охрабри претседателот да се потпира повеќе на едностраните алатки. "Како и надворешната политика, трговијата е област со која претседателот може да управува еднострано, без Конгресот", рече Смит.

Помош за Украина, реакција на пазарите и краткорочни ефекти

Кога новиот Конгрес ќе ја преземе должноста во јануари, демократите ќе раководат со комисии и ќе ја контролираат процедурата за потврдување кандидати — и многумина се за одобрување нови финансиски средства за Украина. Сепак, движењето од одобрување до реално исплаќање е покомплицирано. "Во пракса, тоа значи дека Конгресот, во кој доминираат демократите, може законски да одобри средства за Украина или за развојна помош, но претседателот не е обврзан да ги потроши", изјави Невада Џоан Ли од Европскиот совет за надворешни односи. Нејзината препорака до европските влади е да ги гледаат одобрените средства како израз на намера, а не како загарантиран трансфер.

Инвеститорите во голема мера останаа смирени. До 7:00 часот, еврото зајакна за 0,4 отсто, достигнувајќи 1,1232 долари, додека доларот ослабе во однос на другите главни валути. Цената на златото порасна за 2 отсто на 4.011 долари за унца, а среброто порасна за 3,4 отсто на 51,49 долари. Фјучерсите на акциите покажаа благ пад: индексот S&P 500 се намали за 0,3 отсто, а Nasdaq 100 за 0,4 отсто; Euro Stoxx 50 и германскиот DAX забележаа пад од околу 0,5 отсто пред отворањето на пазарите. Вредноста на американските државни обврзници порасна — приносот на 10‑годишните падна на 4,94 отсто, на 2‑годишните на 4,61 отсто, а на 30‑годишните на 5,32 отсто. За споредба, приносот на 10‑годишните германски обврзници во вторникот изнесуваше 3,33 отсто. Биткоинот се движеше околу 77.700 долари, а Brent барелот околу 104 долари.

Стручњаците велат дека политичката блокада често се поздравува од инвеститорите бидејќи ја намалува веројатноста за големи законски промени. "Сметаме дека победата на демократите би имала неутрално, па дури и благо позитивно влијание врз фискалните изгледи", рече Лука Биндели од Lombard Odier. Диего Барнуево од Ebury истакна дека Конгресот може да ги ограничи плановите за зголемување на јавната потрошувачка и со тоа да ја забави експанзијата на дефицитот. Но, предупредувањата се дека долгогодишните преговори за горната граница на јавниот долг би можеле да ја зголемат цената на задолжувањето; барнуево посочува дека ова прашање може да стане проблематично некаде во 2027 година. Ед Јардени од Yardeni Research беше повнимателен: "Волстрит традиционално ја поздравува политичката блокада, бидејќи таа ја намалува веројатноста Конгресот да усвои екстремни законски решенија. Но, овој пат, работите можеби ќе бидат поинакви."

Аналитичарите и натаму сметаат дека патот на доларот најмногу ќе зависи од потезите на Федералните резерви, а не од составот на Конгресот. "Доларот и понатаму реагира првенствено на потезите на ФЕД, врз кои изборните резултати не би требало да имаат директно или непосредно влијание", кажа Франческо Песоле од ING. И еврото се соочува со свои предизвици: цените на енергенсите остануваат високи, делумно поради конфликт во кој е вклучен Иран, а ING прогнозира дека инфлацијата во еврозоната ќе се движи околу 4 отсто, што ќе ја одржува вниманието на инвеститорите кон приносите на обврзниците во Франција и другите пазари.

Фото: прес-материјал од настанот