Посетата на Зеленски во Белград: дронови, муниција и улогата на Кристофер Хил

Претседателот на Украина, Володимир Зеленски, во сабота (8 август) пристигнува во Белград на посетa што подолго време беше планирана, но неколкупати беше одложувана. Официјално доминираат економските теми, но дел од извештаите од германската преса наведуваат дека на маса може да биде и соработка во одбранбениот сектор, вклучувајќи можен заеднички погон за производство дронови.

Во тие извештаи се посочува дека преговорите во Белград може да опфаќаат проекти во одбранбената индустрија и снабдување со муниција, а потенцијален инвеститор за фабрика во Србија би можеле да бидат Обединетите Арапски Емирати. Набљудувачите потсетуваат дека во Европа малку земји имаат толку големи симпатии за Русија како Србија, додека сепак Белград интензивно ги гради и односите со Киев.

Кристофер Хил, поранешен амбасадор на САД во Србија, јавно опиша како на почетокот од неговиот мандат се поврзувале српски добавувачи со потребите на Украина.

„На почетокот од мандатот во Белград до мене дојде украинскиот амбасадор со листа на воени потреби кои ѝ беа итно потребни на Украина на бојното поле. Мојот тим во амбасадата провери дали Србите се во состојба да ги исполнат овие нарачки – и беа. САД почнаа да го поддржуваат купувањето значителни количини српска муниција, за која знаевме дека итно ѝ треба на Украина“, вели Хил.

Според наведувањата, било јасно и на Белград дека оружјето преку Полска или Чешка најверојатно ќе заврши во Украина, а Москва упатувала повеќе предупредувања до српските власти; еден од таквите наводно бил и личниот приговор што Путин го упатил на Александар Вучиќ во Пекинг.

Надзор и граници

Хил посочува дека за американската страна било важно ангажманот на Србија да не изгледа како воено профитерство туку како дел од долгорочни односи меѓу двете земји. „Вложивме значителни ресурси за да бидеме сигурни дека ја знаеме вистинската состојба на работите“, вели тој, и додава дека, на крајот, не постоела продажба на српско оружје на Русија „барем не во обем вреден за споменување“.

Во извештаите се споменува и улогата на Олександр Камишин, советник на Зеленски задолжен да ја поврзе украинската наменска индустрија со европските партнери; тој и неговиот тим, според текстовите, повеќепати биле во Србија за да разгледуваат локации за заедничко производство дронови и за теми поврзани со артилериска муниција. Марко Чадеж, претседател на Стопанската комора на Србија, вели дека и српската и украинската економија имаат интерес од поблиска економска соработка, а од украинска страна се очекува дека преговорите за слободна трговска зона би можеле да траат до почетокот на 2027 година.

Фото: EPA-EFE/JULIEN DE ROSA / POOL MAXPPP OUT