Rrugë më e vështirë drejt anëtarësimit: BE-ja përgatit rregulla të reja për shkak të frikës nga paraliza

Bashkimi Evropian po përgatit ndryshime në rregullat e zgjerimit pasi në kryeqytete të caktuara po rritet shqetësimi se pranimi i përshpejtuar i anëtarëve të rinj mund të paralizojë marrjen e vendimeve në bllok.

Diplomatë në Bruksel dhe disa kryeqytete — përfshirë Francën, Gjermaninë dhe Holandën — shprehin rezistencë ndaj idesë së përshpejtimit të procesit. Frika kryesore është që ndryshimet politike brenda një vendi të anëtarësuar më vonë mund të bllokojnë vendime strategjike, veçanërisht në politikën e jashtme, buxhetin dhe fusha të tjera ku kërkohet konsensus.

"Ka një arsye pse procesi i zgjerimit zgjat dekada. Ne frikësohemi se do të lejojmë një 'kalë troje'", tha një diplomat nga një vend që është skeptik ndaj zgjerimit të përshpejtuar.

Komisioni po përgatit garanci për anëtarët aktualë

Burime diplomatike thonë se Komisioni Evropian po punon tashmë në ndryshime të mundshme të rregullave për t'u dhënë garanci vendeve anëtare se vala e re e zgjerimit nuk do të pengojë marrjen e vendimeve apo do ta vështirësojë shpërndarjen e fondeve nga buxheti i përbashkët evropian.

Çështja do të jetë qendrore në debatin strategjik që udhëheqësit e BE-së do të kenë në mbledhjen e Këshillit Evropian më 15 dhe 16 tetor. Këshilli njoftoi në qershor se sesioni i tetorit do të shqyrtojë veçanërisht lidhjen midis zgjerimit të ardhshëm dhe reformës së brendshme që vetë BE-ja ka nevojë.

Nevoja për debat u rrit pas përshpejtimit të proceseve të pranimit për Ukrainën, Moldavinë dhe vendet e Ballkanit Perëndimor. Ukraina më 15 qershor të këtij viti hapi grupin e saj të parë negociator që përfshin fusha thelbësore si drejtësia, të drejtat themelore dhe kontrolli financiar, megjithëse ekspertët theksojnë se hapja e grupeve nuk garanton anëtarësimin as nuk përcakton afate.

Shembujt historikë tregojnë sa i gjatë mund të jetë ky rrugëtim: Mali i Zi negocion që nga 2012 dhe, edhe pse ka hapur të gjitha 33 kapitujt, viti 2028 përmendet vetëm si një datë "e mundshme" për anëtarësim, e kushtëzuar me përmbushjen e të gjitha obligimeve. Më ilustrues është rasti i Turqisë: ajo mori statusin e kandidatit në 1999 dhe filloi negociatat në 2005, por pas 21 vjetësh procesi ka ngecur dhe praktikisht është bllokuar që nga 2018.

Kjo tension — midis atyre që e shohin zgjerimin si një prioritet gjeopolitik dhe atyre që paralajmërojnë se pranimi i vendeve të reja pa reforma institucionale paraprake mund të vështirësojë funksionimin e BE-së — do të përcaktojë pritshmëritë përpara samitit të tetorit, që mund të vendosë jo vetëm se kush dhe kur do t'i bashkohet, por nën cilat kushte anëtarët e ardhshëm do të hynë në Bashkimin Evropian.

Foto: material shtypi nga ngjarja