Пред изборите во Србија: обвинувања за купување гласови, заплашување и притисоци врз опозицијата

Во пресрет на парламентарните избори закажани за 25 октомври 2026 година, странска анализа ја опишува предизборната клима во Србија како отежната од обвинувања за купување гласови, заплашување и притисоци врз опозицијата и наглиот подем на студентското движење.

Што се тврди и кога

Поранешниот член на Српската напредна странка, Момчило Марјановиќ, кој има 54 години, раскажал дека примал плата за работно место кое не постоело во градското претпријатие за управување со гробишта во Нови Сад и дека од ноември 2024 година добивал од директорот на државното претпријатие за производство на топлинска енергија во Нови Сад или од неговата секретарка „меѓу 350.000 и 400.000 евра наменети за плаќање насилници и за купување гласови.“ Овие откритија, се нагласува, доаѓаат во напнат момент непосредно пред изборите на 25 октомври.

Авторот Флоријан Хасел во текстот забележува: „Првпат по повеќе од една деценија е загрозена власта на автократот Александар Вучиќ, кој управува со Србија од 2012 година.“ Се потсетува и дека и претходните избори во декември 2023 година беа обележани со бројни приговори, а Европската унија во јули 2026 оцени дека постои дефицит во владеењето на правото и отсуство на вистинска политичка дебата.

Набљудувачите на ОБСЕ на 9 октомври пријавиле „бројни случаи на заплашување“ на опозициските активисти за време на кампањата, вклучително и физичко насилство. Во првите три недели од кампањата организацијата ЦРТА регистрирала 49 напади врз опозицијата, наводно извршени од насилници блиски до власта.

Во написот се објаснува и формирањето на листата „Студентите победуваат“, која ја предводи Илија Срдановиќ, професор по медицина од Нови Сад. Се наведува дека на листата има професори, уметници и претприемачи, а провладините медиуми ги демонизирале студентите и нивниот лидер. Фондацијата Шер утврди дека најмалку 14 студентски претставници биле незаконски следени преку мобилни телефони со помош на шпионскиот софтвер Пегазус.

Авторот исто така укажува на сомнежи околу регуларноста на изборниот процес: од мај биле издадени 236.000 нови лични карти, што е предуслов за запишување во избирачкиот список; претходно се известувало за гласачи пријавени на фиктивни адреси и за организиран превоз на гласачи од Република Српска во Белград. Исто така се нагласува дека повеќе од 100.000 граѓани пријавени да гласаат во странство ќе имаат големи пречки бидејќи ќе можат да гласаат само на денот на изборите во дипломатско‑конзуларните претставништва, во истиот период кога се отворени и избирачките места во Србија — од 7 до 20 часот.

Фото: прес-материјал од настанот