Предупредување за „трговска војна“ меѓу САД и Канада

Преговорите за царините меѓу САД и Канада пропаднаа и новите американски царини од 50 отсто за низа канадски производи стапија во сила за време на викендот, што го зголемува ризикот од „трговска војна“ меѓу соседите. Станува збор за канадски извоз вреден околу 20 милијарди долари и вклучува производи како стапови за хокеј, мебел и вино.

Канадскиот премиер Марк Карни ги објави контрамерките, кои, според Отава, треба да стапат во сила на 8 септември и особено ќе ги погодат американските индустрии за челик и за млечни производи. На прашањето зошто денес изгледа дека станува збор за трговска војна, Карни одговори: "Кога сте нападнати, тогаш сте во војна - а ние сме нападнати".

Новите царини на САД првично требаше да влезат во сила уште во средата, но беа привремено одложени откако американскиот претседател ја премести почетната дата. Во тој период се одржаа интензивни преговори, но тие не доведоа до договор.

Карни ги опиша условите предложени од Соединетите Држави како „нефер“ и „економски бесмислени“. Тој порача: "Не можеме да го прифатиме она што го понудија, ниту ќе им го дадеме она што го бараа". Од друга страна, американскиот трговски претставник Џејмисон Грир ја обвини Канада за неуспехот на преговорите, тврдејќи дека канадските преговарачи одбиле да го склучат договорот под условите кои претходно се сметале за договорени — и покрај понудите од Вашингтон за намалување на царините за челик, автомобили, дрво и алуминиум во замена за отстапки од Канада.

Политички реакции и ризици за регионалниот договор

Претседателот Доналд Трамп остро реагираше на најавата за канадски контрамерки, пишувајќи на својата мрежа: "Канада сака сојузни привилегии, без тоа да биде". Демократските конгресмени и гувернери од сојузните држави кои граничат со Канада, вклучувајќи ги Минесота, Њујорк и Вашингтон, критички ја оценија царинската политика на администрацијата. Гувернерката на Њујорк, Кети Хокул, на социјалната мрежа X напиша: "Започнување непотребни конфликти со сојузниците, а истовремено зголемување на цените дома - тоа е економската политика на Трамп во една реченица".

Ескалацијата го доведува во прашање и идниот статус на Северноамериканскиот договор за слободна трговија (УСМЦА). Американските царини веќе не предвидуваат исклучоци за канадските производи за кои важеше заштитата според УСМЦА — договор кој во последните 18 месеци ги штитеше најголемиот дел од канадскиот извоз. Договорот, кој Трамп го преговараше, требаше да биде продолжен за следните 16 години, но САД засега го отфрлија тој чекор.

Бизнис-заедницата повика на враќање кон преговорите: влијателното здружение Business Roundtable ги повика владите во Вашингтон и Отава да се вратат на маса за преговори, предупредувајќи дека новите царини би можеле значително да ги зголемат трошоците за американските компании. Двете економии се тесно поврзани — околу 70 проценти од канадскиот извоз завршува на американскиот пазар — и експерти предупредуваат дека „доколку канадската влада возврати со царини, а Трамп одговори со нова ескалација, двете страни ќе влезат во скапа и штетна спирала на реципрочни мерки", предупреди Ричард Фонтејн, директор на Центарот за нова американска безбедност, на мрежата X.

Според американските претставници, засега нема закажани нови преговори, така што 8 септември останува датумот за можен почеток на канадските контрамерки доколку не се постигне последноминутен договор.

Фото: прес-материјал од настанот