Rriten tensionet SHBA–Iran pas skadimit të armëpushimit

Marrëveshja e armëpushimit midis Shteteve të Bashkuara dhe Iranit — e parashikuar të ofronte një periudhë 60-ditore për të negociuar një marrëveshje të qëndrueshme — skadoi sot pa u zgjatur, ndërsa pozicionet në Uashington dhe Teheran mbeten të thellë dhe të kundërta.

Para nisjes së fushatës më të gjerë amerikano-izraelite kundër Iranit, rreth 20 për qind e naftës së botës kalonte përmes Gjirit të Hormuzit. Kontrolli i këtij kanali detar është tani pika kryesore e kontestit, me tregime të ndryshme mbi atë se kush e kontrollon në realitet përkalimin.

Retorikë ushtarake dhe reagimi i tregjeve

Presidenti i SHBA, Donald Trump, insiston se Shtetet e Bashkuara e kontrollojnë krejtësisht ngushticën dhe paralajmëroi masa të tjera. Ai tha: "We have total control over the strait. They can make trouble. They can put a mine in the water. And people don't want there to be mines when it comes to ships worth billions of dollars, you know. But the blockade was very effective. If you look at the numbers we're getting, the strait is open, and oil prices are going down and will continue to go down unless we decide to do something much more drastic than what we are doing now."

Tregjet globale nuk e ndanë menjëherë këtë vlerësim. Nafta Brent u rrit në 91 dollarë për fuçi — niveli më i lartë që nga korriku — ndërsa çmimi në tregun amerikan u rrit rreth 85 dollarë për fuçi.

Tensionet në ngushticë u përforcuan edhe në det: një anije tregtare u godit sot nga një projektil, ndërsa autori i sulmit nuk është identifikuar. Irani, i cili praktikisht ndaloi transitin përmes Gjirit të Hormuzit pas fillimit të sulmeve amerikano-izraelite më 28 shkurt, përsëriti sërish kushtet e tij për rihapjen e trafikut detar.

Mohammad Bagher Ghalibaf, negociatori kryesor i Iranit dhe kryetar i parlamentit, deklaroi: "To be clear: as long as the United States of America does not fulfill its obligations under the agreement, including lifting the blockade, releasing frozen funds, lifting oil sanctions, stopping threats and military operations on all fronts, and implementing the other conditions it committed to, the Strait of Hormuz will not be opened again."

Teherani tha gjithashtu se është afër arritjes së një marrëveshjeje me Sultanatin e Omanit për rrugë të tjera detare — një lëvizje që ngriti më tej tensionet në Uashington. Raportet bëjnë me dije se Presidenti Trump iu drejtua Omanit me fjalë vulgare dhe kërcënoi me bombardime të rënda nëse vendi pengon planet amerikane për kontrollin e ngushticës.

Foto: Ali khodabakhsh / Wikimedia Commons (CC BY 3.0)