Расте бројот на инфекции од Shigella поврзани со сексуален контакт; зголемена отпорност на антибиотици

Инфекциите предизвикани од бактеријата Shigella, која предизвикува шигелоза, во последно време почнуваат сè почесто да се поврзуваат со сексуален пренос, предупредуваат здравствените експерти. Оваа промена во начинот на ширење дополнително се комплицира од појавата на соеви отпорни на повеќе антибиотици.

Шигелозата е цревна инфекција која може да предизвика силна дијареја, понекогаш со крв или слуз, интензивни грчеви во стомакот, покачена температура, гадење и повраќање. Лицата со ослабен имунитет, малите деца и постарите се изложени на поголем ризик од потешка клиничка слика.

Симптомите најчесто се појавуваат еден до два дена по изложувањето, но инкубацијата може да биде и подолга; болеста обично трае неколку дена, а кај дел од пациентите може да предизвика продолжени тегоби и компликации. Во потешките случаи честите столици и губењето течности можат да доведат до сериозна дехидратација и нарушување на електролитниот баланс, со потреба од болничко лекување.

Како се шири и зошто е тешко за лекување

Shigella се пренесува фекално‑орално: кога микроскопски количества фекална материја од заразено лице ќе стигнат до устата на друго лице — преку недоволно измиени раце, контаминирана храна или вода, допирање на загадени површини и преку сексуални активности кои овозможуваат таков контакт. За заразување е потребен исклучително мал број бактерии, што го олеснува ширењето.

Во последните години е забележан повисок број инфекции поврзани со сексуален контакт, особено меѓу мажи кои имаат сексуални односи со мажи, но експертите понижуваат дека секој изложен може да се зарази. Истражување објавено во 2026 година укажува дека во периодот 2015–2020 сексуалниот пренос на Shigella растел побрзо отколку инфекциите поврзани со патувања, храна или епидемии во детски установи. Дополнително, уделот на соеви со изразена отпорност се зголемил „од практично нула во 2011 година на приближно 8,5 проценти во 2023 година."

Не секој случај бара антибиотска терапија: кај полесни инфекции клучни се надоместувањето на течности, одмор и следење на состојбата. Антибиотиците се резервираат за потешки случаи или пациенти со поголем ризик, а лекарите често бараат лабораториски испитувања за да утврдат кои лекови ќе бидат ефикасни. Неправилната или непотребна употреба на антибиотици го поттикнува развојот на резистентни соеви и затоа се советува да не се самолекуваат.

Превенцијата останува основна мерка: темелно миење на рацете со сапун, правилна подготовка на храната, користење на безбедна вода за пиење и одржување добра лична хигиена. Болните лица треба да избегнуваат подготовка на храна за други и да побараат медицински совет ако симптомите се интензивни или не се повлекуваат. Кога инфекцијата е поврзана со сексуален пренос, стручњаците советуваат да се избегнуваат сексуални активности додека трае болеста и најмалку две недели по престанувањето на дијарејата, бидејќи Shigella може да се исфрла и по повлекувањето на симптомите.

Фото: прес-материјал од настанот