Русија формира единици од украински воени заробеници, поранешници тврдат: принуда и малтретирање

Русија формира единици составени од поранешни украински воени заробеници и ги претставува како доброволци, но поранешни затвореници и експерти предупредуваат дека голем дел од регрутациите вклучувале принуда, малтретирање и манипулации.

Бивши заробеници опишуваат тортура, притисок и инсценирани договори

Дваесет и петгодишниот украински потпоручник Павло Олијник, кој бил заробен во Донбас во октомври 2024 година, вели дека ја прифатил понудата да се приклучи на таканаречениот баталјон Максим Кривонос исклучиво за да избега од заробеништво, а не од уверување. Тој, преку адвокат, сведочел дека додека бил во заробеништво бил изложен на електрошокови, тепање и психичко насилство и дека прифатил поради тоа што барал можност да се доближи до фронтот и потоа да побегне кон територија под контрола на Украина.

Руските државни медиуми првпат известиле за формации од поранешни украински припадници на почетокот на 2023 година, со тврдења дека „поранешни украински воени заробеници“ положиле заклетва на Русија. Подоцна беше соопштено дека постојат шест такви единици, кои во август 2026 година биле презентирани како „Украинска доброволна бригада за специјални намени“.

Медиумските проценки ја ставаат бројноста на баталјонот Максим Кривонос на околу 200 луѓе, иако објавените снимки прикажуваат само неколку десетици. Јавниот сервис Suspilne идентификувал повеќе од 30 лица од таа формација и потврдил дека станува збор за Украинци кои во 2023 и 2024 година завршиле во руско заробеништво.

Формацијата, според извори блиски до неа, ја предводи Вјачеслав Губин, поранешен член на општинскиот совет во Дерхачи, Харковска област, кој во 2014 година преминал на руската страна; неговиот син Свјатослав е заменик-политички директор. Командите и руските извештаи тврдат дека не станува збор за редовна единица на руската армија туку за „украинска доброволна формација“.

Експертите се скептични. Павел Лузин од Флечер школата вели дека такви формации во Русија ретко дејствуваат надвор од централната контрола и дека украинските единици служат како фасада. Канцеларијата на високиот комесар на Обединетите нации за човекови права наведува дека повеќе од 95 проценти од Украинците по ослободувањето изјавиле дека биле мачени или малтретирани додека биле во заробеништво. Вилијам Вајли од Комисијата за меѓународна правда и одговорност вели дека лошата физичка и психичка состојба на вратените отвора „сериозни сомнежи“ за доброволниот карактер на нивната регрутација.

Поранешни заробеници и активисти за човекови права описуваат постојана шема: продолжено изолација, насилни испрашувања, понуди што следуваат по тепања и притисоци да се потпишат договори за соработка — понекогаш со приватни воени компании а не со Министерството за одбрана на Русија. Според Олијник, бил принуден да потпише договор со „приватно лице кое обезбедува воени услуги“, бил заклучен гол осум часа во мал метален ормар и бил под надзор од припадници на приватната формација Редут; платата им ја давале во коверти од претставници на руската воена разузнавачка служба.

Олијник тврди дека не учествувал во борби против Украина: при првата мисија, во март 2025 година, успеал да избега од група испратена во Доњецка област, се крил два дена од дронови во подруми и куќи и на крај наишол на украински сили. Тој веќе година и пол е во украински притвор додека трае истрага за можно предавство.

Фото: прес-материјал од настанот