Русија гласа за нова Дума во сенка на војната; расте поддршката за мировни преговори

Од 18 до 20 септември 2026 Русите гласаа за нов состав на Државната дума, во атмосфера обременета со недостиг од гориво, напади со беспилотни летала и гласини за нови бранови на мобилизација кои ја зголемуваат неизвесноста и општото чувство на замор од војната.

Анкетите покажуваат широко распространета загриженост: скоро половина од испитаниците во анкетата на државната агенција за истражување на јавното мислење ФОМ изјавиле дека чувството на тревога е доминантното расположение кај луѓето околу нив, додека независната агенција „ЕкстримСкен“ открива дека 60 отсто од Русите сметаат дека војната против Украина имала негативни последици врз нивниот секојдневен живот.

Наметнати прашања и политички импликации

„Загриженоста и заморот од војната произлегуваат од зголемената неизвесност“, изјави Маргарита Завадскаја, социолог и виш истражувач во Финскиот институт за меѓународни односи во Хелсинки. Зголемувањето на цените, ограничувањата на интернетот, недостигот од гориво предизвикан од украинските напади врз нафтени рафинерии и гласините за нов бран мобилизација им го отежнуваат планирањето на иднината на граѓаните; некои дури ја напуштаат земјата, стравувајќи дека по изборите би можеле да бидат регрутирани.

Социологот и основач на „ЕкстримСкен“, Елена Конева, вели дека луѓето почнуваат да си го поставуваат прашањето: „Колку ме чини оваа војна мене и моето семејство? И дали сум подготвен да ја платам таа цена?“ Таа предупредува дека токму тоа прашање може да претставува проблем за Кремљ.

Формално, на изборите се во игра сите 450 пратенички места во Думата, но во практика системот под контрола на Кремљ редуцира вистинската конкуренција. Сепак, властите особено ќе го следат нивото на излезност: „Кремљ е уверен дека може да произведе какви било бројки што му се потребни. Прашањето е колку висока цена ќе мора да плати за тоа“, рече Завадскаја.

Во меѓувреме, поддршката за мировни преговори со Украина расте. Податоците на независниот центар „Левада“ покажуваат дека шест од десет Руси ја поддржуваат идејата за мировни разговори, а дел од набљудувачите велат дека неодамнешните сигнали за можни преговори во октомври може да имаат и цел да го смрат електоратот.

Като резултат на промената во расположението, либералната опозициска партија „Јаблоко“, која јавно се спротивставува на војната, забележа раст на популарноста. Иако нејзиниот рејтинг во јули бил под пет проценти, според „ЕкстримСкен“ дури 18 отсто од Русите би гласале за „Јаблоко“ — но судската одлука да ѝ се забрани учество ја исклучи таа можност од изборната трка.

Со оглед на тоа што „Јаблоко“ е исфрлена, опозициски фигури понудија различни стратегии за гласачите против војната. Јулија Навална, вдовица на Алексеј Навални, и опозицискиот политичар во егзил Максим Кац ги повикаа поддржувачите да гласаат за која било партија освен за „Единствена Русија“, за да се намали изборниот резултат на владејачката партија. „Јаблоко“ пак повика на намерно поништување на ливчињата.

Илја Јашин смета дека ниту една од опциите не е пресудна и ги повика луѓето да се појават утредента напладне на 20 септември: „Тие редици ќе бидат видлив израз на јавното незадоволство. Нема потреба од знамиња, транспаренти или симболи. Секој ќе знае дека редиците напладне се составени од луѓе кои не сакаат војната да продолжи.“

Анкетата меѓу читателите на руски јазик покажа дека мнозинството што одговориле планира да ги следи советите на Навална и Кац. „Изборите одамна се претворени во фарса и политички спектакл. Но ќе гласам затоа што сакам да покажам дека имам став“, напиша еден читател. Други одлучија да не учествуваат во процесот: „Не сакам да му дадам легитимитет на режимот на Путин.“

Фото: прес-материјал од настанот