Руската економија станува двоистепена: растот ги маскира зголемените фискални напрегања

По четири и пол години целосна војна со Украина, Русија се преврте во двостепена економија: сегменти поврзани со военото производство растат, додека невоените сектори се стеснуваат. Официјалните податоци за растот во вториот квартал ја отежнуваат оценката, но аналитичарите предупредуваат дека бројките ги кријат влошените фискални и структурни проблеми.

Две клучни мерки го откриваат вистинското лице

Официјално објавените податоци покажуваат дека БДП на Русија порасна за 1,3% на годишно ниво во периодот април–јуни, а за првата половина на 2026 година се зголемил за 0,6%. Аналитичарите велат дека овие резултати делумно се должат на државните трошоци за индустриско-воениот комплекс и на растот на цените на нафтата и гасот во последните месеци.

„Ако имате среќа и сте вработени во компанија за производство на тенкови, тогаш сè е во ред. Инаку, веројатно се соочувате со проблеми“, изјави за CNBC Алекс Кољандр, директор за Европа во консултантската фирма „Евразија Груп“. Тој додаде дека Кремљ може да користи „книговодствени акробации“ за да ги балансира сметките, но „економските проблеми нема да исчезнат и сè уште се зголемуваат“.

Чарлс Личфилд, директор за економски предвидувања и анализи во Геоекономскиот центар на Атлантскиот совет, вели дека најпојасните индикатори се дефицитот и инфлацијата. „Тие се на пат да го удвојат дефицитот што го имаа во 2025 година, а тоа веќе беше двојно повеќе од она што го имаа во 2024 година“, рече Личфилд, посочувајќи дека приходите од енергија се значително пониски отколку порано, и покрај повисоките цени.

Во првата половина на 2026 година приходите од нафта и гас беа околу 64% од нивото во истиот период пред две години. Континуираните украински напади со беспилотни летала врз рафинериите и логистичките капацитети, заедно со построги западни санкции — вклучувајќи ја и ценовната граница на ЕУ и мерките кон овозможувачите на руската „сенка флотa“ — влијаат врз приходите.

Знак за притисок врз домаќинствата има и во податоците од трговијата на мало. „Неодамна забележавме дека потрошувачката на колачиња се зголеми - речиси два и пол пати“, изјави претседателката на X5 Group, Екатерина Лобачева, за RBC News во април, според превод.

Аналитичарите велат дека Кремљ сè уште располага со инструменти — поголеми даноци за нафтените и гасните компании, обид за меѓународно задолжување или користење дел од резервите на централната банка што се надвор од санкции — но секој од нив носи последици. Личфилд укажува дека освен околу 300 милијарди долари замрзнати по почетокот на војната, централната банка има околу 300 милијарди долари резерви во Русија или во јурисдикции што не се под санкции; тие средства технички можат да се искористат за пополнување фискални празнини, но тоа може да ја поткопа довербата во борбата против инфлацијата.

Елина Рибакова, виш соработник во Институтот за меѓународна економија Петерсон, изјави дека економијата веројатно нема да ја натера Русија да ја заврши војната освен ако цените на нафтата драстично не паднат. „Мора да стане многу пострашно“, рече Рибакова за CNBC во телефонско интервју. „Ако ми кажете дека ќе имаме цени на нафтата од 35 или 40 долари за следната година, тогаш можеби ќе одлучи. Но, во моментов, особено со оглед на војната меѓу Израел, САД и Иран, тоа е малку веројатно.“ Таа додаде дека Путин „вложил толку многу“ во војната „што речиси се чувствува како да мора да продолжи“.

Фото: прес-материјал од настанот