Ekonomia ruse në dy shpejtësi: Rritja fsheh probleme të thella fiskale

Pas katër e gjysmë vjet lufte të plotë në Ukrainë, Rusia po ndahet në një ekonomi me dy shpejtësi: sektorë që përfitojnë nga puna e industrisë ushtarake bashkëjetojnë me një ekonomi civile që po dobësohet. Të dhënat zyrtare për rritjen e prodhimit të brendshëm bruto në tremujorin e dytë e komplikuan vlerësimin, por analistët paralajmërojnë se shifrat kryesore fshehin presione fiskale në rritje.

Indikatorët kryesorë zbulojnë çarje në ekonomi

Të dhënat zyrtare që u publikuan këtë javë tregojnë se PBB-ja e Rusisë u rrit me 1,3% në bazë vjetore në periudhën prill–qershor, dhe u rrit 0,6% gjatë gjysmës së parë të vitit 2026. Analistët thonë se këto rezultate pasqyrojnë pjesërisht ndikimin zbutës të shpenzimeve qeveritare për kompleksin industrial-ushtarak dhe rritjen e çmimeve të naftës dhe gazit muajt e fundit.

"Nëse keni fat dhe jeni të punësuar në një kompani që prodhon tanke, atëherë gjithçka është në rregull. Përndryshe, me shumë gjasa po përballeni me probleme," tha Aleks Koljandr, drejtor për Evropën në Eurasia Group, për CNBC. Ai shtoi se Kremlini mund të përdorë "akrobaci kontabël" për të balancuar librat, por "problemet ekonomike nuk do të zhduken dhe po rriten."

Charles Lichfield, drejtor për parashikime dhe analiza ekonomike në Qendrën GeoEconomics të Atlantic Council, thotë se sinjalet më të qarta janë deficiti fiskal dhe inflacioni. "Ata janë në rrugë për të dyfishuar deficitin që patën në 2025, i cili tashmë ishte dy herë më shumë se ai në 2024," tha ai, duke vënë në dukje se të ardhurat nga energjia mbeten dukshëm më të ulëta se më parë, pavarësisht çmimeve më të larta të karburantit kohët e fundit.

Në gjysmën e parë të 2026, të ardhurat nga nafta dhe gazi ishin rreth 64% të nivelit të tyre nga e njëjta periudhë dy vjet më parë. Sulmet e vazhdueshme ukrainase me dronë ndaj rafinerive dhe depozitimeve, së bashku me sanksionet më të ashpra perëndimore — përfshirë kufizimin e çmimit nga BE dhe masa kundër furnizuesve të "flotës në hije" së Rusisë — kanë dëmtuar këto të ardhura.

Shenjat e vështirësive për familjet janë të dukshme edhe te të dhënat e shitjeve me pakicë. Ekaterina Lobacheva, kryetare e X5 Group, tha se shitësit me pakicë kanë vërejtur që konsumatorët po kalojnë te produktet më të lira private: "Kohët e fundit vërejtëm se konsumi i biskotave është rritur — thuajse dy e gjysmë herë," tha ajo për RBC News në prill, sipas një përkthimi.

Analistët thonë se Kremlini ende disponon levë politike — taksa më të larta ndaj kompanive të naftës dhe gazit, përpjekje për huamarrje ndërkombëtare, ose përdorim të një pjese të rezervave të bankës qendrore që ndodhen jashtë zonave të sanksionuara — por secila zgjidhje ka të papërshtatshmëri. Lichfield nënvizon se, përveç rreth 300 miliardë dollarëve të ngrirë që nga fillimi i luftës, banka qendrore ka rreth 300 miliardë dollarë rezervë brenda Rusisë ose në juridiksione që nuk janë nën sanksione; këto fonde teknikisht mund të përdoren për mbushjen e boshllëqeve fiskale, por do të rrezikonin besueshmërinë kundër inflacionit.

Elina Ribakova, studiues i lartë në Institutin Peterson për Ekonominë Ndërkombëtare, tha se ekonomia me shumë gjasa nuk do ta detyrojë Rusinë të përfundojë luftën përveçse në rast të rënies drastike të çmimeve të naftës. "Duhet të bëhet shumë më keq," tha ajo në një intervistë telefonike për CNBC. "Nëse më thoni se do të kemi çmime të naftës prej 35 apo 40 dollarë vitin e ardhshëm, atëherë ndoshta do të vendosë. Por për momentin, veçanërisht duke pasur parasysh konfliktet që përfshijnë Izraelin, SHBA dhe Iranin, kjo është e pakët e mundshme." Ribakova shtoi se Presidenti Vladimir Putin "ka investuar kaq shumë" në luftë "sa pothuajse duket se duhet të vazhdojë."

Foto: material shtypi nga ngjarja