САД одбележуваат 25 години од нападите на 11 септември 2001

САД денеска одбележуваат 25 години од терористичките напади на 11 септември 2001 година, кога скоро 3 000 лица изгубија живот во координирани самоубиствени напади.

Комеморациите се одржуваат во Пентагон — зградата на Министерството за одбрана која ја погодил еден од киднапираните авиони — каде се очекува да присуствува претседателот, а во Њујорк членовите на семејствата ќе ги прочитаат имињата на загинатите на местото на нападите.

Како се случи на 11 септември 2001

Деветнаесет припадници на екстремистичката група Ал Каеда киднапираа четири комерцијални авиони и извршија координирани напади. Два авиони удрија во кулите близначки на Светскиот трговски центар, еден удри во Пентагон, а четвртиот се урна во Пенсилванија откако патниците им се спротивставиле на киднаперите. Нападите однесоа 2 996 животи, вклучително и 19 киднапери; меѓу жртвите имаше државјани од повеќе од 90 земји, а до денес не е јасно која била целта на четвртиот авион.

Падот на кулите високи 400 метри и пожарите ослободија високо токсична мешавина од прашина, стаклени влакна, азбест, кршен бетон, гипс картон, изгорена пластика и други опасни материи, поради што пошироката област долго време беше опасна за здравјето на луѓето.

Вечерта, 12 часа по нападите, тогашниот американски претседател Џорџ В. Буш ѝ се обрати на нацијата од Белата куќа и прогласи војна на тероризмот. „Терористичките напади можат да ги потресат темелите на нашите најголеми згради, но не можат да ги допрат темелите на Америка. Овие акти го кршат челикот, но не можат да го нарушат челикот на американската решителност. Ние нема да правиме разлика помеѓу терористите кои ги извршија овие акти и оние кои ги кријат“, рече тогаш Буш.

Во наредните недели САД ја променија воената стратегија и започнаа меѓународна операција за соборување на талибанскиот режим во Авганистан — операцијата „Трајна слобода“ стартуваше на 7 октомври 2001 година. НАТО првпат активираше член 5 од Северноатлантскиот договор на 4 октомври 2001 година, што овозможи сојузничко учество надвор од евроатлантскиот регион.

Американските сили на 2 мај 2011 година го пронајдоа и го убија Осама бин Ладен во Аботабад, Пакистан, во вториот мандат на претседателот Барак Обама. Ајман ал-Завахири, кој подоцна предводеше дел од организацијата, беше убиен во американски напад со дрон во Кабул во јули 2022 година. Иако централното раководство на Ал Каеда го загуби дел од моќта, нејзините ограноци и натаму делуваат на Блискиот Исток и во Африка.

Долгорочните последици по здравјето се големи: Владата на САД призна дека повеќе лица починале од болести поврзани со нападите отколку во самите инциденти. Американскиот центар за контрола и превенција на болести (CDC) регистрирал повеќе од 57 000 случаи на рак поврзани со нападите, а многу пожарникари, спасувачи и преживеани продолжуваат да страдаат од хронични здравствени проблеми поврзани со изложеноста на токсичните материјали.

Фото: Архива