Motorët dhe ATV‑t dëmtojnë Parkun Kombëtar të Malit Shar, kërkohet veprim i përforcuar

Parku Kombëtar i Malit Shar po përballet me dëme dhe shqetësime të shtuar nga motorët dhe mjetet terenore (ATV) që qarkullojnë lirshëm nëpër pjerrësitë e tij, thonë punonjësit e parkut. Këto mjete ngritin re pluhuri, shkatërrojnë bimësinë dhe prishin qetësinë e florës dhe faunës, si dhe e rëndojnë përvojën e vizitorëve, duke dëmtuar vlerën e zonës së mbrojtur.

Stafi i parkut thekson se vozitja e pandërgjegjshme dhe me shpejtësi të madhe ka kthyer shumë shtegje verore në rrugë që ngjasojnë me trase garash. Pluhuri i shkaktuar ndot ajrin dhe nxit erozionin e shtigjeve dhe habitatëve të ndjeshëm, ndërkohë që mbeturinat e shpërndara përkeqësojnë dëmet afatgjata.

Zyrtarët e parkut tregojnë se problemi shfaqet sidomos në periudhën nga mesi i qershorit deri në mesin e gushtit, kur shumë familje me mundësi financiare nga jashtë qëndrojnë në vend. „Jetojnë në vende kulturore evropiane ku i respektojnë rregullat, megjithatë këtu nuk janë të mësuar që është vendosur një regjim i ri i sjelljes dhe duhet të respektohet rregulla për të ruajtur parqet tona kombëtare të Malit Shar,“ thotë Anela Stavrevska‑Panajotova, drejtore e Departamentit për Mbrojtjen e Natyrës në Parkun Kombëtar Shar.

Sfidat e kontrollit dhe thirrja për koordinim më të gjerë

Punonjësit pranojnë se nuk mund t’i ndalojnë të gjitha këto sjellje të papërgjegjshme vetëm me forcat e veta. Ata bëjnë thirrje për ndërgjegjësim publik, bashkëpunojnë me policinë dhe kërkojnë ndihmën e komuniteteve lokale, por nënvizon se parku është i vështirë për t’u mbikëqyrur sepse ka rreth tetëdhjetë hyrje dhe dalje. „Duhet të fillojmë të flasim për atë që e diskutojmë si Safe City... Parku i Malit Shar është shumë i vështirë për kontroll, sepse ekzistojnë rreth tetëdhjetë hyrje dhe dalje,“ shton Stavrevska‑Panajotova, duke propozuar një qasje të ngjashme për menaxhimin.

Ekspertët e shëndetit mjedisor paralajmërojnë edhe për pasojat shëndetësore dhe dimensionet sociale të këtij fenomeni. „Kuptoj njerëzit e varur nga adrenalinë dhe dopamina; natyrisht që kjo u sjell kënaqësi. Megjithatë ne që kërkojmë rekreacion vuajmë nga dëmtime në mirëqenie fizike, mendore dhe sociale. Këto janë tre postulatet bazë sipas Organizatës Botërore të Shëndetësisë,“ thotë Ratko Davidovski, specialist i shëndetit mjedisor.

Janë regjistruar edhe dëme konkrete infrastrukturore: rreth 50 nga mbi 100 shtylla metalike të sapo vendosura për orientim dimëror nga Popova Shapka deri te Titov Vrv janë shkatërruar ose dëmtuar. Zyrtarët e parkut apelojnë që institucionet shtetërore dhe autoritetet lokale të bashkëpunojnë menjëherë me masa më të forta për të ndaluar vjedhjen, vandalizmin dhe për të mbrojtur pasuritë natyrore.

Foto: kallerna / Wikimedia Commons (CC BY-SA 4.0)