Maqedonia e Veriut ngjitet në vendin e 30‑të në indeksin global të sigurisë kibernetike

Maqedonia e Veriut shënoi një avancim të rëndësishëm në Indeksin Kombëtar të Sigurisë Kibernetike (NCSI), duke u ngjitur nga vendi i 59‑të me 58,44 pikë në 2023 në vendin e 30‑të me 84,17 pikë në renditjen e publikuar më 12 gusht 2026. NCSI mat gatishmërinë e vendeve për të parandaluar kërcënimet kibernetike dhe për të menaxhuar incidentet duke vlerësuar legjislacionin, strukturat institucionale dhe format e bashkëpunimit të qeverive.

Ky ngritje pasqyron përmirësime të matshme në treguesit strategjikë, parandalues dhe reagues të indeksit. Zyrtarët e lidhin pjesërisht rritjen me ndryshimet e politikave dhe strukturave organizative pas mungesës disa‑vjeçare të një kornize kombëtare.

Strategjia, sulmet dhe përgjigja

Qeveria miratoi Strategjinë Kombëtare për Sigurinë Kibernetike 2025–2028 në janar 2025, pas një boshllëku trevjeçar. Strategjia erdhi pas një serie incidentesh të profilit të lartë: sulmi ndaj Ministrisë së Bujqësisë, Pylltarisë dhe Ujërave në 2022, sulmi ndaj Fondit të Sigurimeve Shëndetësore në 2023 dhe më pas ndërhyrjet që preken MEPSO, të cilat nxorrën në pah dobësitë në sektorët e energjetikës, financave, furnizimit me ujë dhe shëndetësisë.

Ministri për Transformim Digjital, Stefan Andonovski, ka argumentuar nevojën për një Qendër Kombëtare të të Dhënave: "Nuk do të ketë nevojë për blerje të ndryshme të pajisjeve për institucione të ndryshme, sepse çdo institucion do të mund të lidhë në atë sistem dhe atje të vendosë dhe ruajë të dhënat në mënyrë të sigurt. Së dyti, shërbimet për qytetarët do të krijohen në një vend – politika e ashtuquajtur 'cloud first', dmth politika e ruajtjes së të dhënave në një cloud të vetëm të mbrojtur në Qendrën Kombëtare të të Dhënave. Së treti është siguria kibernetike – do të mundemi në një vend, një institucion, të mbrojmë të gjitha sistemet", tha ministri.

Strategjia përcakton pesë fusha prioriteti: ndërtimin e kapaciteteve kombëtare për menaxhim (përfshirë një sektor për sigurinë kibernetike dhe ekipe CSIRT); sigurimin e qëndrueshmërisë së infrastrukturës kritike përmes menaxhimit të rrezikut dhe bashkëpunimit publike‑private; përmirësimin e vetëdijes dhe edukimit për kërcënimet kibernetike; minimizimin e ndikimit të incidenteve përmes identifikimit të shpejtë, përgjigjes së koordinuar dhe menaxhimit të krizave; dhe forcimin e bashkëpunimit kombëtar dhe ndërkombëtar me NATO, BE dhe partnerë të tjerë.

Renditja e vendos edhe Maqedoninë e Veriut përpara disa fqinjëve rajonalë. Shqipëria dhe Republika Çeke ndajnë vendin e parë me nga 98,33 pikë; Kanadaja dhe Estonia pasojnë me 96,67; Finlanda 95,83; Lituania 95; Moldavia dhe Belgjika 94,17; Jordania dhe Hungaria 93,33. Në Ballkan, Romania është në vendin e 11‑të me 92,50, Sllovenia 16‑të me 89,17 dhe Greqia 25‑të me 85. Maqedonia e Veriut renditet përpara Kroacisë (35‑të, 82,50), Bullgarisë dhe Serbisë (të dyja 39‑40‑të me 80,83) dhe Malit të Zi (48‑më, 78,33).

Foto: material shtypi nga ngjarja