Швајцарија на референдум: ќе се одлучува за построга неутралност

На 27 септември 2026 година Швајцарците ќе излезат на референдум на кој ќе одлучуваат дали да внесат побутирано толкување на уставната неутралност — кое ќе го забрани учеството во економски или дипломатски санкции ако тие не се одобрени од Обединетите нации.

Иницијативата „За зачувување на швајцарската неутралност“ ја покренаа кругови блиски до десно-конзервативната Швајцарска народна партија (СВП). Во јавноста таа е поврзана со поранешниот истакнат политичар Кристоф Блохер (85), кој ги застапува аргументите за враќање на таканаречената „интегрална неутралност".

Што точно предвидува предлогот

Во суштина, предлогот би забранил учество на Швајцарија во невоени казнени мерки — економски или дипломатски — освен ако тие не се базираат на одлука на ОН. Поддржувачите велат дека тоа ќе ја спречи земјата да зазема страна; противниците предупредуваат дека ќе ѝ ги ограничи надворешно-политичките опции.

Блохер во видео-порака ги изложи своите ставови: "Експертите тоа го нарекуваат интегрална неутралност. Тоа значи апсолутна неутралност. Тоа значи дека сме неутрални и кога станува збор за невоени казнени мерки." Тој дополнително истакна: "Кој го прави тоа, веќе станува страна во конфликтот."

Во разговори на улица и во локални кафани се слуша слична реторика. Еден од соговорниците во Женева, кој се претстави како Бени, рече: "Многу е важно да ја имаме оваа неутралност. Не како сега, кога Швајцарија поради Русија зазеде страна." Случајна минувачка, Хајди, рече: "Начелото на неутралност е добра работа за нас. Во иднина треба строго да се придржуваме до нашата неутралност."

Министерот за надворешни работи Игнацио Касис (ФДП) и мнозинството партии во парламентот, освен СВП, се противат на предложените промени и предупредуваат на ризик од дипломатска изолација. Касис укажува дека тоа би значело "Против држави кои водат војна повеќе не би можело да се воведуваат никакви санкции" и додава: "Сегашните санкции против Русија, на пример, повеќе не би биле можни бидејќи не се изгласани од Обединетите нации. Тоа би можело да има тешки надворешнополитички последици." Тој застапува таканаречено „флексибилно обликување“ на неутралноста, за кое вели дека ја зачувало Швајцарија непогодена во геополитичките потреси.

Референдумот следува по период во кој Швајцарија, по извесно колебање, се приклучи на западните економски санкции против Русија по почетокот на војната во Украина. СВП е најголема поединечна партија во Националниот совет со 62 од вкупно 200 пратенички места; таа е главниот покровител на иницијативата. Исходот од гласањето ќе одреди дали во закон ќе се внесе строгото ограничување за учество во санкции.

Фото: прес-материјал од настанот