Шведска повторно ја враќа готовината: нов закон ги обврзува продавниците и аптеките да примаат кеш

Шведската влада и централната банка ги вратија кеш-плаќањата во секојдневната трговија: од почетокот на јули 2026 година стапи на сила нов закон кој ги обврзува продавниците за прехрана и аптеките повторно да прифаќаат банкноти и монети.

Безбедност и отпорност како аргументи

Елин Ритола од Шведската централна банка истакнува дека одлуката е предизвикана од растечките загрижености за отпорноста на системите. „Поради новата геополитичка ситуација, готовината повторно доби на значење. Станува збор за безбедност, односно за обезбедување начини на плаќање што ќе функционираат дури и ако, на пример, дојде до прекин на интернетот или на снабдувањето со електрична енергија“, објаснува таа.

Владата и управата за цивилна заштита препорачуваат домаќинствата да имаат резервен износ кеш – околу 1.000 шведски круни, што е приближно 90 евра, за набрзина да ги покријат најосновните потреби во случај на прекин на дигиталните услуги.

Во пракса, многу Швеѓани одамна плаќаат пред се дигитално: картичките и мобилниот систем Swish се широко распространети, а некои продажни места воопшто престанаа да примаат готовина. Оваа зависност од дигиталните решенија носи и ризици — во 2021 година сајбер-напад го блокираше работењето на околу 800 супермаркети во земјата, покажувајќи колку брзо се попречуваат трансакциите кога системите откажуваат.

Бјорн Ериксон, активист од Стокхолм кој долго ја промовира употребата на готовина, вели дека на потрошувачите треба да им остане изборот како да плаќаат. „Мислам дека потрошувачите самите треба да одлучуваат. Кој сака да плаќа дигитално, слободно нека го прави тоа. Но, мора да постои можност да се плати и во готово, доколку некој го сака тоа“, вели тој.

Ериксон дополнително подвлекува дека прашањето е и социјално: „Има многу луѓе на кои дигиталното плаќање им создава проблеми, како што се лицата со попреченост и постарите граѓани“, истакнува тој. Со новиот закон, продавниците и аптеките ќе мораат да обезбедат опција за плаќање во готово покрај дигиталните методи.

Фото: прес-материјал од настанот