Симов: Да бидеш против дата-центар денес е како да си против хидроцентрали пред 100 години

Универзитетскиот професор Орце Симов оцени дека "Да бидеш против дата-центар денес е како да си против хидроцентрали пред 100 години." Тој истакна дека дата центрите се критична инфраструктура без која не може да функционираат интернетот, социјалните мрежи, вештачката интелигенција и дигиталната трансформација.

Симов објасни дека таквите капацитети ќе ги градат економски субјекти — компании кои ќе се снабдуваат со електрична енергија на слободниот пазар и „ќе не добиваат евтина, субвенционирана електрична енергија која ја користат граѓаните на Македонија.“ Како приоритетни локации ја посочи инфраструктурата на постоечките далекуводи.

Капацитети, далекуводи и обновливи извори

Професорот посочи дека на потегот Куманово–Кавадарци–Неготино–Гевгелија минува 400-киловолен далекувод кој нѐ поврзува и со Грција и со Србија и таму има позиции погодни за поставување дата-центри. Исто така постои далекувод исток–запад што нѐ поврзува со Албанија и Бугарија, со нешто помал капацитет, но со одредени опции.

Според Симов, сегашната мрежа може да го покрие првиот бран на потреби, но „доколку се изградат повеќе, ако снема таква мрежа, такви далекуводи, треба да се направи мрежата, да се зголеми нејзиниот капацитет.“ Тој додаде: "Што не значи дека ќе се земе од граѓаните, од потрошувачите" — нагласувајќи дека зголемувањата на капацитетот треба да се планираат, а не да се одземат ресурси од домаќинствата.

Симов посочи и дека дата центрите можат да користат сончева енергија. Регулаторната комисија, рече тој, одбила барања за фотонапонски централи во вкупен обем од 7 гигавати — сума што тој ја оцени како преголема споредено со домашната потрошувачка која е околу 1 гигават — но додаде дека ако се појави потреба, може да се дадат одобренија и да се зајакне мрежата.

За влијанието врз животната средина и техничките решенија, Симов рече дека ако електричната енергија за ладењето доаѓа од обновливи или други ниски-емисиони извори, нема да има значително загадување. Тој посочи дека при доволно електрична енергија може да се користат воздушни системи за ладење, наместо големи водени инсталации што ја зголемуваат потрошувачката на вода.

Разговорот за дата центрите веќе предизвика партиски реакции. Опозицискиот лидер Венко Филипче предупреди дека објекти со поголема потрошувачка на струја може да доведат до дополнителен увоз и повисоки цени, а како проблем ги наведе и бучавата и зголемената потрошувачка на вода која ќе ги отежни условите за живеење околу нив. Од ВМРО-ДПМНЕ порачаа дека „Тие се инфраструктурата на иднината“ и дека не треба да се бидеме против дата центрите, туку проектите да бидат добро планирани и во рамките на стандардите.

Партјата Левица го критикуваше предлогот и ја обвини ВМРО-ДПМНЕ дека, поради немоќ да создаде сериозна домашна производна база, се стреми да ја претвори државата во платформа за експлоатација во интерес на глобалниот капитал.

Фото: прес-материјал од настанот