Скопскиот атентат врз Киро Глигоров: истрагата останува неразрешена

Дека истрагата за обидот за убиство врз претседателот Киро Глигоров влезе во четврта деценија без конечни резултати е пораката што ја носи новата книга на др. Зоран Доревски. Според авторот, она што требало да ја разјасни позадината на нападот сè повеќе се претворило во набиена сенка: докази остануваат во фајлови, фотографии и изјави, а не е изготвена јасна хиерархија на виновниците.

Три траси што не донесоа одговор

Д-р Зоран Доревски, кој на денот на атентатот, 3-ти октомври 1995-та година, бил помошник-министер за криминалистичка служба во Министерството за внатрешни работи и бил директно вклучен во првичните истражни дејствија по експлозијата на улицата „Македонија“, го опишува самото водење на случајот како „посевна сенка“ над настанот. Тој истакнува дека истрага треба да се концентрира во три правци: врски со Мултигруп, таканаречената братиславска врска и можно вмешување на српското воено разузнавање во соработка со домашни структури.

Трагата кон Мултигруп, според Доревски, влезе во истрагата на 23-тиот ден по атентатот кога тогашниот министер за внатрешни работи Љубомир Фрчковски изјавил: „ Човек на таа компанија чие име го знаеме на 28-ми септември таа година е дојден во Македонија и во објект на периферијата на Скопје го формирал експлозивот што подцна е користен во атентатот “. Фрчковски не ги посочил имињата.

Во книгата се наведуваат оперативни извештаи кои укажуваат на врски меѓу делови од мрежата поврзана со Мултигруп и трговија со стратешки суровини, нафта и оружје, како и транзитни локации во услови на санкции во регионот. Авторот потсетува и на судбината на Илија Павлов, основачот на Мултигруп, погоден со прецизен снајперски истрел на 7-ми март 2003-та година пред седиштето на компанијата во Софија.

Братиславската линија, текстот објаснува, почна од повик од лице што се претставувало како Осмо Ватреш и се јавувал од Словачка. Тој наводно ги означил како организатори и извршители луѓе од албанското криминално подземје кои работеле во Западна Европа во спрега со руската мафија, а како централна фигура го именувал Аслан Ниуши од Гречец. Ниуши беше приведен и задржан 55 часа, но отсуствувале докази за негово учество.

Третиот правец, според Доревски, упатува кон врски меѓу српското воено разузнавање и домашни структури. Во прилог на тоа тој посочува исчезнување на експлозив од депото на АРМ и техничката сложеност на експлозивната направа употребена на улицата Македонија: според него, такво што можат да направат само искусни воени професионалци. Некои македонски политичари, меѓу нив Стојан Андов и Стево Пендаровски, јавно ги насочиле сомнежите кон Слободан Милошевиќ и српските безбедносни структури, но таа линија, како што се вели, не била темелно истражена.

Дел од документите и материјалите остануваат во архива: фајлови, фотографии, изјави — па дури и мерцедес што собира прашина во депото на Министерството за внатрешни работи. Имиња што се појавувале во оперативните проверки, како Бранислав Лаиновиќ, кој според книгата имал широка регионална мрежа и подоцна беше ликвидиран на 20 март 2000-та година пред хотелот Србија во Белград, никогаш не беа официјално обвинети во Македонија.

Прилогот врз основа на книгата беше емитуван во емисијата КОД на 04.10.2026. Според авторот, истрагата останува неполна: и покрај многубројните траги и насилни смртни случаи во регионот, синџирот на одговорност и политичката позадина зад обидот за убиство на Глигоров не се расветлени.

Фото: прес-материјал од настанот