Shën Petka: çfarë kremtohet në Petkovden, jeta e saj dhe pse shfaqet në ëndrra

Shën Petka — e quajtur edhe Nënë Paraskeva dhe shpesh e njohur si Shën Petka e Zezë — është një figurë e përhapur në kultin ortodoks popullor. Besimtarët e konsiderojnë atë mbrojtëse, veçanërisht për gratë, fëmijët dhe të moshuarit, dhe i kushtohen rituale të ndryshme dhe burime të shëruese emëruar sipas saj.

Dita kryesore e lidhur me të quhet Petkovden dhe festohet në shumë komunitete. Në këtë ditë besimtarët zakonisht sjellin verë, bukë dhe grurë në kishë; për shumë familje Shën Petka është edhe festa e shtëpisë që kremtohet me liturgji dhe rituaj të vogla familjare.

Jeta, reliktet dhe kuptimi i emrit

Sipas traditës kishtare ekzistojnë tri shënjtorë me emrin Paraskeva–Petka; më së shpeshti lidhen me Shën Paraskevën e Epivatit. Sipas jetës së shenjtës ajo lindi në Epivat në Traki pranë brigjeve të Mesdheut drejt fundmit të shekullit të 10-të. Prindërit e saj qenë të devotshëm dhe me prejardhje sllave; ajo kishte një vëlla të quajtur Eftimie, që më vonë u bë ipeshkëv i Madit. Pas vdekjes së prindërve u largua për në Kostandinopojë dhe më pas në shkretëtirën e Jordanit (sot Izrael), ku kaloi jetën në agjërim e lutje. U kthye në Epivat dhe, sipas jetës së saj, vdiq në shekullin e 11-të. Reliktet e saj mrekulluese u sollën në vende të ndryshme dhe sot ruhen në qytetin rumun Iași.

Kulti ndaj Shën Petkës lidhet shpesh me burime shëruese — të quajtura në popull «ujërat e të premtes» — të cilat mendohet se kanë veti mjekuese. Në Maqedoni përhapja e këtij kulti është veçanërisht e dukshme në rajonin e Mariovës, ku njerëzit i atribuojnë mbrojtje ndaj thatësirës, përmbytjeve, infertilitetit, rrufeve dhe fatkeqësive të tjera. Festa zakonisht kremtohet më shumë nga gratë.

Sipas besimit popullor Shën Petka i shfaqet besimtarëve në ëndrra për dy arsye: „të japë ngushëllim dhe të sjellë lajme të mira“, ose si „paralajmërim kur bëjmë ndonjë gabim“. Në ditën e saj nderohet me lutje dhe tymosje të temjanit, ndërsa zakonisht shmangen punët e rënda shtëpiake.

Foto: material shtypi nga ngjarja