Того поднесе резолуција во ОН за напуштање на Меркаторовата проекција

На 4 септември 2026 година Того во Генералното собрание на Обединетите нации поднесе резолуција за постепено напуштање на Меркаторовата проекција. Иницијативата ја поддржуваат и останатите 54 членки на Африканската унија, а во предлогот се повикува државите, училиштата, меѓународните организации и технолошките компании да користат карти кои поверодостојно ги прикажуваат површините.

Причината е најилустративна со споредбата меѓу Африка и Гренланд: на Меркаторовата карта тие можат да изгледаат приближно споредливи, додека во реалноста Африка има повеќе од 30 милиони квадратни километри и е околу 14 пати поголема од Гренланд.

Проблемот не е во грешка на Герард Меркатор — фламанскиот картограф ја создал проекцијата во 1569 година главно за да им помогне на морепловците: проекцијата го зачувува правецот по компас, што ја олеснувало навигацијата. Цената на таа предност е голема деформација на површините; што повеќе се оди кон половите, толку повеќе копнените маси изгледаат зголемени.

Алтернативи и нивните компромиси

Математиката покажува дека невозможно е целосно бездеформно да се преслика тридимензионалната површина на Земјата на рамна мапа — еднакво како што кората од портокал не може да се израмни без да се растегне или скинe. Затоа картографските проекции жртвуваат различни својства: некои ја зачувуваат формата, други површината, трети растојанијата или насоките.

Познати примери се Гал–Петерс (која ја зачувува површината и ја враќа вистинската пропорција на Африка и Јужна Америка, но со издолжени облици), Винкел–Трипел (компромис меѓу површина, растојание и форма, долготрајно користена од National Geographic) и Робинсоновата проекција (која прифаќа помали деформации за поурамнотежен приказ). „Иквал ерт“ е создадена во 2018 година и е ценета по тоа што ги зачувува релативните површини на државите и континентите.

Того го претставува прашањето како научно, а не политичко. Министерот за надворешни работи на Того, Роберт Дуси, порача дека „Африка не бара привилегија. Бара нејзината географска големина да биде прикажана онаква каква што навистина е.“

Резолуцијата не би имала правна обврзност, но нејзиното усвојување би можело да поттикне промени во наставните програми, во практиките на институциите и во дигиталните платформи кои создаваат или прикажуваат светски мапи.

Фото: прес-материјал од настанот