Украина: Дали Федоров ќе стане предизвик за Зеленски?

Поранешниот украински министер за одбрана, Михајло Федоров, повторно ја привлекува вниманието по видеопораката од девет минути објавена на 18 август 2026 година, во која го критикува раководството и зборува за длабоки проблеми во државата. Неговите тврдења — а подоцна и рацијата на антикорупциските служби — ја распалија дебатата дали Федоров може да го претвори уличниот гнев во трајна политичка сила и вистинска конкуренција за претседателот Володимир Зеленски.

Што рече Федоров и што следеше потоа

Во видеото објавено на неговиот Јутјуб канал вечерта на 18 август, Федоров нагласи дека Украина не може да функционира без целосно валиден министер за одбрана и предупреди дека вистинските проблеми се „далеку пошироки од една функција или едно министерство“. Тој зборуваше за „системска владина криза“ и посочи дека корупцијата е само симптом; исто така повика на наоѓање „легален, безбеден и реалистичен механизам“ што би овозможил одржување избори и ако војната со Русија продолжи.

Само неколку часа по неговата изјава, украинските антикорупциски органи извршија рации во домовите на високи функционери, меѓу кои заменик‑шефот на претседателскиот кабинет Ирина Мудра и пратеникот Вадим Столар. Националното биро за борба против корупција (НАБУ) соопшти дека спровело „специјална операција за откривање на криминална организација“ заедно со Специјализираното обвинителство за борба против корупцијата (САПО). Тоа истовреме резултираше со разрешување на Мудра од страна на претседателот Зеленски.

На 19 август Зеленски го предложи Евхениј Хмара за министер за одбрана; Хмара како вршител на должноста беше на позицијата уште од 20 јули, а пратениците го изгласаа на функцијата на 19 август.

Федоров беше разрешен на 15 јули по налог на претседателот. Ден подоцна, во Киев, Лавов, Днепар, Харков, Запорожје и други градови започнаа протести со барање за негово враќање. Анкетите во текот на протестите покажаа значително зголемување на јавната поддршка.

Според анкета на институтот „Рејтинг“ спроведена на 20 и 21 јули, довербата во поранешниот министер се зголемила од 35 на 65 проценти во првата недела од протестите; 72 проценти беа против неговото разрешување. Анкета на 5 и 6 август го става Федоров на трето место во претседателски рејтинг со 12,5 проценти, додека Зеленски е на 25,2 проценти, а поранешниот началник на армијата Валери Залужни е на 16,7 проценти.

Политички аналитичари се поделени околу тоа дали Федоров може да стане одржлив ривал на Зеленски. Ихор Чаленко од „Центарот за анализа и стратегии“ во Киев вели дека говорот бил обид да се претвори импулсот од протестите во политички капитал: „35 дена луѓето излегуваа на улица. Собирите започнуваа со барања за враќање на Федоров на функцијата. Но, постои опасност Федоров да потоне бидејќи протестната кампања сè повеќе се фокусира на борбата против корупцијата и заштитата на антикорупциските власти. Затоа, поранешниот министер одлучи политички да се позиционира и да го обезбеди статусот што го постигна“, објаснува експертот.

Чаленко додава дека не гледа непомирливо раскинување со претседателот: „Не гледам прекинати врски“. Олексиј Харан од Киевско‑Мохилската академија смета дека изјавите на Федоров ја отсликуваат желбата за промени кај граѓаните, но нагласува дека клучниот проблем останува организирањето на избори додека војната трае: „Се согласуваме дека Русија не може да ни диктира кога и како ќе одржуваме избори. Но, прашањето е како да одржуваме избори ако Русија ја продолжува војната?“

Вадим Денисенко од аналитичкиот центар „Бизнис капитал“ оценува дека со говорот започнува поширока политичка игра. Тој наведува два можни развојни правци: еден во кој движењето против корупцијата околу Федоров се трансформира во политичка структура и друг во кој поранешни поддржувачи на Зеленски преминуваат на страната на Федоров. „На предвремени избори, Федоров има шанса да постигне добар резултат. Ако нема избори, тој ќе може да ја зајакнува својата база и дополнително да го ослаби Зеленски“, заклучува Денисенко.

Фото: прес-материјал од настанот