Унгарскиот кредит под истрага: Филипче тврди дека преку Орбан во Македонија влегувале кинески пари

Кредитот од речиси една милијарда евра што Владата го доби преку унгарската Ексимбанка повеќе не е само домашна политичка тема. Унгарските власти отворија кривична истрага за сомнителни злоупотреби во банката, а трансакциите со Македонија се меѓу случаите што се проверуваат.

Венко Филипче го искористи овој развој за жесток напад врз премиерот Христијан Мицкоски. Претседателот на СДСМ рече дека заемот е предмет на истрага и тврди дека западните стратешки партнери знаат оти во земјата влегувале кинески пари, прво преку финансискиот аранжман од Унгарија, а потоа и преку најавени општински проекти.

„Заемот којшто е сега предмет на истрага... нашите стратешки партнери, Соединетите Американски Држави, веќе јасно знаат дека во земјава влегуваат и влегувале кинески пари“, рече Филипче.

Два дела од оваа изјава мора строго да се разделат. Потврдено е дека унгарските органи истражуваат наводни злоупотреби во државната Ексимбанка и дека двете кредитни линии за Македонија, со вкупна вредност од околу 988 милиони евра, се дел од пошироката проверка. Тоа, само по себе, не докажува незаконско постапување на македонската Влада.

Тврдењето дека американските власти имаат конкретни сознанија за кинески пари што влегувале во Македонија преку овој заем е политичко обвинување на Филипче. За него на прес-конференцијата не беа презентирани дипломатски документи или официјална изјава од САД. Постојат независни анализи што го поврзуваат изворот на унгарското финансирање со претходна кинеска кредитна линија, но потеклото на средствата и евентуалната правна одговорност мора да ги утврдат надлежните институции.

Истрагата е реална, вината не е однапред утврдена

Според извештаите на Дојче веле и European Western Balkans, унгарската истрага опфаќа повеќе странски трансакции на Ексимбанка. Кредитите за Македонија биле одобрени со фиксна камата од 3,25 проценти, рок од 15 години и тригодишен грејс-период, со целосна унгарска државна гаранција. Истражителите проверуваат дали биле почитувани процедурите и дали средствата биле користени согласно намената.

Филипче го постави прашањето што Владата не може да го избегне: од каде точно потекнуваа парите, под кои политички и финансиски услови беа обезбедени и што добија граѓаните? Тој праша дали стандардот е подобрен, дали платите пораснале и каде се видливите резултати.

Постојат и проверливи податоци што мора да се признаат. Дел од кредитната линија беше насочен кон домашните компании, а дел кон општински инфраструктурни проекти, меѓу кои училишта, градинки, спортски сали, улици и друга локална инфраструктура. Владата тврди дека аранжманот обезбедува поволни средства за развој и дека проектите се спроведуваат преку јавни повици.

Мицкоски должи целосна трага на парите

Токму затоа најсилниот одговор на сомнежите не е партиско соопштение, туку целосна трага на парите: договорите со Ексимбанка, изворите на финансирање, условите, корисниците, општинските проекти, фирмите што добиле средства и мерливите резултати. Ако аранжманот е чист и корисен, транспарентноста може само да го потврди тоа.

Филипче го обвини Мицкоски дека со унгарскиот кредит ја врзува државата за нетранспарентни центри на моќ. Истрагата во Будимпешта сега дава дополнителна тежина на барањето за отчет, но не смее да се злоупотреби како пресуда однапред. Македонија има право на факти: кој ги обезбедил средствата, кој профитирал и дали јавниот интерес бил заштитен.

Фото: кадар од прес-конференцијата на СДСМ