Kredia hungareze nën hetim: Filipçe pretendon se përmes Orban në Maqedoni kanë hyrë para kineze

Kredia prej afërsisht një miliardë euro që Qeveria e mori përmes Eximbankës së Hungarisë më nuk është vetëm një temë politike e brendshme. Autoritetet hungareze kanë hapur një hetim penal për dyshime për keqpërdorime në bankë, dhe transaksionet me Maqedoninë janë midis rasteve që po verifikohen.

Venko Filipçe e shfrytëzoi këtë zhvillim për një sulm të ashpër ndaj kryeministrit Hristijan Mickoski. Kryetari i Lidhjes Socialdemokrate të Maqedonisë (LSDM) tha se huaja është subjekt i hetimit dhe pretendon se partnerët strategjikë perëndimorë e dinë se në vend kanë hyrë para kineze, së pari përmes marrëveshjes financiare nga Hungaria, dhe pastaj edhe përmes projekteve të paralajmëruara komunale.

"Kredia që tani është objekt i hetimit... partnerët tanë strategjikë, Shtetet e Bashkuara të Amerikës, tashmë e dinë qartë që në vend hyjnë dhe kanë hyrë para kineze", tha Venko Filipçe.

Dy pjesë të kësaj deklarate duhet ndarë rreptësisht. Është konfirmuar se organet hungareze po hetojnë pretendime për keqpërdorime në Eximbankë shtetërore dhe se të dyja linjat e kredisë për Maqedoninë, me vlerë totale rreth 988 milionë euro, janë pjesë e verifikimit më të gjerë. Kjo, vetë për vete, nuk provon veprim të paligjshëm të Qeverisë maqedonase.

Pretendimi se autoritetet amerikane kanë njohuri konkrete për para kineze që kanë hyrë në Maqedoni përmes kësaj huaje është një akuzë politike nga Filipçe. Në konferencën për shtyp ai nuk paraqiti dokumente diplomatike ose një deklaratë zyrtare nga SHBA. Ekzistojnë analiza të pavarura që lidhin burimin e financimit hungarez me një linjë krediti kineze më parë, por prejardhja e mjeteve dhe përgjegjësia e mundshme ligjore duhet të përcaktohen nga institucionet kompetente.

Hetimi është i vërtetë, fajësia nuk është përcaktuar paraprakisht

Sipas raporteve të Deutsche Welle dhe European Western Balkans, hetimi hungarez përfshin më shumë transaksione të huaja të Eximbankës. Kreditet për Maqedoninë u miratuan me një normë fikse prej 3,25 për qind, afat 15 vjet dhe periudhë faljeje trevjeçare, me garanci shtetërore të plotë hungareze. Hetuesit po verifikojnë nëse procedurat janë respektuar dhe nëse mjetet janë përdorur sipas qëllimit.

Filipçe ngriti pyetjen që Qeveria nuk mund ta shmangë: nga se saktësisht vinin paratë, nën cilat kushte politike dhe financiare u siguruan dhe çfarë fituan qytetarët? Ai pyeti nëse standardi i jetesës është përmirësuar, nëse pagat janë rritur dhe ku janë rezultatet e dukshme.

Ekzistojnë gjithashtu të dhëna të verifikueshme që duhet pranuar. Një pjesë e linjës së kredisë ishte drejtuar te kompanitë vendase, dhe një pjesë te projektet infrastrukturore komunale, përfshirë shkolla, çerdhe, palestra sportive, rrugë dhe infrastrukturë lokale të tjera. Qeveria pohon se marrëveshja siguron fonde të favorshme për zhvillim dhe se projektet po zbatohen përmes thirrjeve publike.

Mickoski i detyrohet ndjekje të plotë të parave

Pikërisht për këtë arsye përgjigjja më e fortë ndaj dyshimeve nuk është një deklaratë partiake, por një gjurmim i plotë i parave: kontratat me Eximbankën, burimet e financimit, kushtet, përfituesit, projektet komunale, kompanitë që morën fonde dhe rezultatet e matshme. Nëse marrëveshja është e pastër dhe e dobishme, transparenca mund vetëm ta konfirmojë atë.

Filipçe e akuzoi Mickoskin se me kreditë hungareze po lidh shtetin me qendra pushteti jo transparente. Hetimi në Budapest tani i jep peshë shtesë kërkesës për llogaridhënie, por nuk duhet të keqpërdoret si një dënim paraprak. Maqedonia ka të drejtë për fakte: kush siguroi mjetet, kush përfitoi dhe nëse interesi publik u mbrojt.

Foto: pamje nga konferenca për shtyp e Lidhjes Socialdemokrate të Maqedonisë (LSDM)