Kristal 1923 bleu 6,600 ton fara luledielli, për herë të parë 600 ton nga Greqia

Fabrika e vajit në Veles, Kristal 1923, bleu gjithsej 6.600 ton fara luledielli këtë sezon. Nga këto 4.100 ton ishin nga Maqedonia, 1.100 ton nga Serbia, 800 ton nga Kosova dhe, për herë të parë, 600 ton nga Greqia. Sasia e blerë është më e vogël se vjet, kur u përpunuan 7.300 ton.

Udhëheqja paralajmëron rreziqe për prodhimin dhe stafin e trajnuar

"I gjithë prodhimi i këtij viti nga Maqedonia përfundoi në fabrikë, edhe pse vitet e mëparshme një pjesë ishte shitur në Greqi. Sivjet për herë të parë bleruam luledielli prej aty. Kjo sasi mjafton për prodhim për dy e gjysmë deri në tre muaj. Ne jemi e vetmja fabrikë për vaj ushqimor në Maqedoni që përpunon lulediellin. Para rreth 40 vjetësh fabrika blinte 40.000 ton luledielli dhe e përpunonte 12 muaj", thotë Olgica Stojanova, drejtoreshë e prodhimit në Maslodajna të Velesit.

Udhëheqja thotë se reduktimi i blerjeve po krijon probleme në punë. Tre vjet pas rritjes së TVSH-së për lulediellin në 10 përqind, ajo nuk është ulur, megjithë reagimet e fabrikës. Kjo, sipas tyre, dëmton kultivuesit dhe punën e prodhuesit të vetëm të vajit ushqimor të bazuar në lulediell në vend. Ndërkaq, TVSH-ja për vajin e papërpunuar të importuar është vetëm pesë përqind; drejtuesit e shohin këtë si vendim ekonomik jologjik i qeverisë së kaluar që nuk është korrigjuar nga qeveria aktuale.

"Kemi problem me ekstraktimin sepse punonjësit angazhohen vetëm tre muaj. Është punë specifike me heksan, nuk mund ta bëjë kushdo, duhet trajnime 2–3 vjet dhe nëse vazhdon ulja e blerjeve të lulediellit, do na shpërblejë më shumë të blejmë vaj jo të rafinuar dhe ta përpunojmë si fabrikat e tjera në vend. Nëse e braktisim lulediellin dhe nuk e përpunojmë më, vështirë se do të kthehet në fushat maqedonase. Do ta pësojë fatin e pambukut dhe rrënjës së sheqerit", thotë Goran Lazov, drejtor i Kristal 1923.

Bujqit e mbjellin lulediellin si pjesë të rotacionit të kulturave për të përmirësuar dhe rritur rendimentet. Agronomët shprehen se për rotacion mund të përdoret edhe kolza, që pothuajse nuk kultivohet në Maqedoni, edhe pse jep vaj cilësor ushqimor.

"Shtesat subvencionuese i kanë ulur nga 200 euro për hektar në 100 euro, dhe premiumin për lulediellin e dorëzuar prej pesë denarë për kilogram e kanë hequr. Vetëm 'Maslodajna' i paguan të gjitha obligimet në kohë. Prodhimi këtë vit varet nga rajoni: në disa vende ishte i mirë, rreth një e gjysmë ton për hektar; diku i keq, 800 kilogram për hektar. Nuk ka rregull, varet nga toka dhe kushtet e motit", tha Mitat Ismailovski, bujk nga Pelagonia.

Të dy, bujqit dhe udhëheqja e Kristal 1923, presin që shteti dhe Ministria e Bujqësisë të hartojnë një strategji për zhvillimin e degës, në mënyrë që importet të mos rriten në dëm të prodhimit vendas për të cilin jepen mjete të konsiderueshme në formë subvencione.

Foto: SDK.MK)