Vertical Aerospace прикажа eVTOL‑прототип и тргна кон сертификација

Британската развојна компанија Вертикал аероспејс (Vertical Aerospace) го прикажа својот прототип eVTOL и објави дека е на само еден чекор од создавање електрично летало кое може да ги исполни условите за сертификација. Прототипот во природна големина вчера изведе контролирани летови на аеродромот Котсволд во Англија во рамките на програма чија цел е идно превезување патници на кратки релации без потреба од конвенционална писта.

Концептот ги спојува двата режими на лет: пропелерите се насочуваат нагоре за вертикално полетување и лебдење, а потоа се навалуваат за да дозволат крилата да создаваат подигачка сила при лет напред, слично на обичен авион. Компанијата објаснува дека прототипот лета во контролирани услови додека екипите ги тестираат електричните системи, погонот, командите за управување и опремата за безбедност пред секој лет.

„Пред пет години, 200 компании се обидуваа да го постигнат ова. Денес, ние сме една од само двете компании во целиот свет што успеаја да изведат целосно електрично вертикално полетување, да летаат како авион, да го сопрат леталото од четири тони во воздух и вертикално да слетаат,“ вели Стјуарт Симпсон, извршен директор на Vertical Aerospace.

Техничка поставеност и управување

Според компанијата, прототипот е целосно електричен и поседува осум независни батерии кои ги напојуваат осумте независни групи мотори. Леталото е опремено со софистициран компјутер за контрола на летот на Honeywell кој компанијата го опишува како „мозокот“ на леталото.

„Станува збор за целосно електрично летало. Поседува осум независни батерии кои ги напојуваат осумте независни групи мотори. Опремено е со многу софистициран компјутер на Honeywell за контрола на летот – тоа е, всушност, „мозокот“ на леталото. Така, кога пилотот управува со леталото, тој всушност само задава команди од типот: „сакам да одам нагоре, надолу, лево, десно, побрзо или побавно“. Постојат три независни компјутери кои ги толкуваат тие команди и податоците од сите сензори на леталото, а потоа ги прилагодуваат брзината и аголот на пропелерите, како и стандардните контролни површини; целиот процес се одвива автоматски, како при нормален лет, така и во случај на дефект,“ вели Мајкл Червенка, главен директор за технологија во Vertical Aerospace.

„Од перспектива на пилотот, едноставно му кажувате на леталото каде да оди. Ја повлекувате палката наназад и тоа се крева; кога ќе ги пуштите командите, леталото самостојно лебди. Системот е високо автоматизиран и потпомогнат, па и покрај релативната сложеност што ја носат подвижните пропелери, повеќекратните мотори и сите тие елементи, управувањето е навистина неверојатно едноставно,“ додава Сајмон Дејвис, главен тест пилот во Vertical Aerospace. Програмата веќе го демонстрираше т.н. транзициски лет – премин од вертикален лет на ротори кон лет поткрепен со крила и назад – критичен момент за безбедноста и управливоста.

Пазарни цели и регулаторни пречки

Вертикал вели дека финалната верзија од типот Valo ќе биде дизајнирана да превезува до шест лица, со целен долет околу 100 милји и брзина околу 150 милји на час. Прототипот служел за потврда на аеродинамичниот дизајн, погонот и системите за контрола пред изградбата на летало кое ќе се презентира за сертификациски тестови.

Во август 2026 година компанијата објави дополнителни обврски за финансирање од 100 милиони долари и наведе приближно 1.500 летала во својата книга на нарачки, но истакнува дека тие нарачки се условни и не се правно обврзувачки сè додека не се потпишат конечните договори. Компанијата порано ги планираше сертификациските активности за 2028 година, податоците беа задржани во официјалните документи до април 2026, но подоцна програмата беше ревидирана и рокот беше поместен кон 2029 година.

Регулаторното одобрување останува една од главните пречки. Управата за цивилно воздухопловство на Велика Британија (CAA) предупредува дека правилата за широка комерцијална употреба на eVTOL леталата сè уште не се целосно воспоставени. Притисокот за валидирање или сертифицирање ќе следи и од Европската агенција за безбедност во воздухопловството и други регионални регулаторни тела, а за пазарот во САД секое летало ќе мора да ги исполни барањата за сертификација на FAA, иако таа веќе има развиено категорија и правила за ваков тип на погон за вертикално подигнување.

Фото: прес-материјал од настанот