Владата предлага укинување на Законот за координација на безбедносно‑разузнавачката заедница

Владата до Собранието достави предлог‑закон со кој целосно би престанало да важи Законот за координација на безбедносно‑разузнавачката заедница — текстот што ја уредуваше координацијата меѓу Агенцијата за национална безбедност (АНБ), Агенцијата за разузнавање (АР) и военото разузнавање.

Предлог‑законот е утврден на владината седница одржана на 13 октомври 2026 година, а е примен во Собранието на 15 октомври. Тој содржи само два члена: првиот предвидува престанување на важењето на постоечкиот закон, а вториот налага законот да стапи во сила на осмиот ден по објавувањето во „Службен весник“. Не се предвидени дополнителни буџетски средства.

„Оценка на Министерството е дека Законот за координација на безбедносно‑разузнавачката заедница во Република Северна Македонија е системски правилно поставен и концепциски усогласен со ЕУ и НАТО стандарди, меѓутоа неговата имплементација во пракса е ограничена. Неговата ограничена имплементација е резултат на институционална недоверба, претесен опфат и недостиг на оперативен капацитет“, стои во образложението на МВР.

Што уредуваше законот

Законот што се предлага да престане да важи е донесен во мај 2019 година и формира Совет за координација, кој го претседава премиерот. Во него членуваат потпретседателот задолжен за Рамковниот договор и политичкиот систем (од тогаш), министрите за внатрешни работи, одбрана и надворешни работи, директорите на АНБ и АР и раководителот на воената безбедност и разузнавање. Советот требаше да координира работа на службите, да проценува закани и ризици и да ги информира претседателот, претседателот на Собранието и Владата најмалку еднаш на три месеци.

Законот предвидуваше и Канцеларија на Советот, која ги собира и оценува информациите од службите и подготвува заеднички проценки и препораки. Во предлог‑законот е наведено дека ќе следува ставање вон сила на решенијата за формирање на Советот и на решенијата за именување и разрешување негови членови.

Иако предлогот не објаснува како ќе се замени постоечката механика за координација, укинувањето се толкува и како можна подготовка за најавеното спојување на АНБ и АР. Претседателката и кандидатка за претседател Гордана Сиљановска‑Давкова во интервју објавено на 8 јуни 2026 година рече дека не може да донесе став додека не види конкретни законски решенија и нагласи потреба од парламентарна контрола, внимателно испитување на концентрацијата на моќ и заштита од партизација и политизација.

Таа исто така посочи дека прашањето дали спојувањето би влијаело врз овластувањата на шефот на државата — кој го назначува директорот на АР — зависи од избраниот модел, односно дека постојат различни решенија, вклучително и поделена улога во предлагањето и давањето согласност за изборот на раководството. Предлогот доаѓа во контекст на програмската заложба за спојување од изборната програма на ВМРО‑ДПМНЕ; премиерот Hristijan Mickoski за тоа зборуваше уште во 2024 година.

Фото: прес-материјал од настанот