Затворањето на Алта банка ја погоди руската заедница во Србија

Затворањето на Алта банка во Србија остави илјадници клиенти без пристап до нивните средства, а меѓу погодените се и руски државјани и претприемачи во Белград. Народната банка на Србија ѝ ја одзеде дозволата за работа на банката и на 6 ноември 2026 таа беше ставена во стечај.

Андреј Машуткин, руско‑израелски претприемач кој три години живее и работи во Белград, вели дека сметката на неговата фирма е блокирана и дека не може да располага со парите. „Сега едноставно сме блокирани. Немаме можност да располагаме со средствата на сметката", рече тој. Неговата компанија инсталира аудио‑визуелна и ИКТ‑опрема; платите за деветте вработени ги исплатил пред затворањето, но по него бизнисот е во застој бидејќи клиентите не можат да плаќаат.

Кој и како ќе ги исплаќа депозитите?

Државата гарантира депозити до 50.000 евра, кои ќе бидат исплатени преку Поштенска штедилница. Клиентите кои имале повеќе од тој износ ќе треба да побараат наплата во стечајната постапка за деловите над гарантираниот лимит.

„Стечајниот управник ја проценува состојбата на банката, утврдува колку средства можат да бидат вратени и подготвува план за намирување на доверителите", објаснува Горан Радосављевиќ, професор на Факултетот за економија, финансии и администрација (ФЕФА). „Тоа може да биде релативно брза постапка, но може да трае и со години. Тешко е да се процени колку ќе трае сè додека не се утврди колку средства навистина има банката."

Сопственикот на банката, Давор Мацура, е во притвор и, според обвинителството, е осомничен дека од трезорот на банката „изнел" околу 380 милиони евра. Иако Алта имала околу три проценти удел на банкарскиот пазар, нејзиниот брз колапс предизвика серија проблеми за клиенти и стопанството, особено по политичките промени во земјата.

Затворањето особено ја погоди руската заедница во Србија: според проценките, во земјата живеат околу 100.000 Руси кои имаат приближно 12.000 компании и претприемачки дејности. Не е познато колку од нив имале сметки во Алта, но многумина велат дека единствено во таа банка лесно можеле да отворат сметка бидејќи другите големи, западно‑сопственички банки воведоа построги проверки.

„Поминавме низ многу долга процедура на проверки. Сè уште чекаме Рајфајзен банка да го одобри нашето барање", вели Машуткин за обидот да отвори нова сметка. Некои руски државјани раскажаа дека чекаа со недели или беа одбиени, а некои продолжуваат да работат со кеш.

Машуткин, кој не го крие вниманието кон политичките и општествените промени во Србија, изрази и страв од можни влијанија од руските служби: „Денес во Русија не можете да кажете ништо против прогонството на неистомислениците во врска со војната, а за неколку минути да не завршите во затвор. Се плашиме дека во Србија има голем број припадници на ФСБ. Тие ги следат тие луѓе и можат да се насочат кон нивниот имот и нивните роднини кои живеат во Русија", вели тој.

Радосављевиќ предупредува дека, иако случајот не би требало да ја загрози стабилноста на целиот банкарски систем, повторените затворања испраќаат лош сигнал: „Веќе четврти пат во нешто повеќе од две децении сме сведоци на затворање банка, што сигурно испраќа лош сигнал до пазарот. Не сум сигурен колку време ќе биде потребно повторно да се воспостави довербата во банкарскиот сектор", заклучува тој.

Фото: прес-материјал од настанот