Зошто Старлинк е толку важен за украинската одбрана и што значи ризикот од ограничување

Сателитскиот сервис Старлинк стана еден од најважните технолошки столбови во украинската одбрана, водејќи пренос на податоци меѓу командите, разузнавачките извори и операторите на беспилотни летала во подрачја каде што копнената инфраструктура е уништена.

Како се користи системот на теренот

Од почетокот на руската инвазија во 2022 година, украинските сили масовно се потпираат на услугата што ја обезбедува компанијата Спејсекс. Според податоците на ETH Цирих за 2025 година, во Украина биле во употреба околу 50 илјади терминали на Старлинк. Тие терминали пренесуваат разговори и податоци меѓу командните нивоа и доставуваат видео‑стримови од беспилотни летала до операторите и артилериските единици.

Постојат важни разлики помеѓу комерцијалниот Старлинк и системот Старшилд, наменет за владини и воени корисници: иако се базираат на иста техничка инфраструктура, Старшилд е прилагоден со дополнителни мерки за безбедност и контрола. Илон Маск изјавил дека системите Старшилд се под контрола на владата на САД, додека Старлинк останува комерцијална услуга што ја обезбедува компанијата Спејсекс.

Во последно време се појавија и извештаи за ограничувања во брзината и привремено намалување на пропусниот опсег. Во украинските извештаи се спомнуваат ограничувања на терминалите при брзини од 110 и 160 километри на час. Ако тие рестрикции се применуваат, тие би го погодиле управувањето со брзи дронови — некои достигнуваат брзини и до 300 километри на час — бидејќи губењето на врската ги оставува операциите да продолжат „на слепо".

Старлинк е повеќе од обичен пренос на податоци: тој често служи како канал за брз пренос на разузнавачки информации од западните партнери, вклучително траги за воздушни напади, движења на сили и локации на руски позиции. Кога овие податоци се комбинираат со нисколатентните врски на Старлинк, украинските офанзиви и противвоздушната одбрана добиваат засилена оперативна вредност. Загрижувачки се и извештаите дека разузнавачки информации од САД стануваат помалку достапни, што предизвикува дополнителна нееднаквост во капацитетите.

Во Европа постојат и други сателитски мрежи, како Еутелсат и OneWeb, но нивната издржливост и перформанси во услови на воени операции не биле тестирани во голем обем. Зависноста од еден доминантен комерцијален оператор го отсликува новиот карактер на современото војување: приватните технолошки платформи стекнуваат стратешка важност — и со тоа носат и нови ранливости.

Фото: прес-материјал од настанот