25 години од Охридскиот рамковен договор: достигнувања и отворени прашања

Дваесет и пет години по потпишувањето, Охридскиот рамковен договор и понатаму е темел на меѓуетничките односи во земјата, иако носителите на одлуки и локалните власти расправаат што е направено и кои проблеми остануваат нерешени. Јубилејот го врати фокусот на прашања како правичната застапеност, децентрализацијата и финансирањето на општините.

На одбележувањето се повтори дека договорот не е само меморија од минатото, туку обврска за иднината: придобивките треба да се негуваат, а етничките поделби да се надминат во корист на повеќе кохезивно граѓанско општество.

Клучни достигнувања и отворени прашања

Тимчо Муцунски, министер за надворешни работи и надворешна трговија, оцени дека државата созрела политички. „Јас лично сметам дека ние како држава сме созреале да имаме капацитет веќе да ги надминуваме етничките линии и да градиме вистинско граѓанско општество насочено кон предизвиците на 21 век и времето во коешто ние живееме“ – Тимчо Муцунски – Министер за надворешни работи и надворешна трговија.

Агон Ферати, министер за односи меѓу заедниците, повика на насочување кон иднина и институционално јакнење: „Нашето внимание да го насочиме кон иднината, кон зајакнувањето на владеењето на правото, развојот на општеството, инклузивноста и градењето кохезија и доверба меѓу сите граѓани што ја сочинуваат нашата држава“ – Агон Ферати – Министер за односи меѓу заедниците.

Дипломатката на ОБСЕ, Кларис Пастори, која била вклучена во преговорите и спроведувањето на договорот, го опиша документот како повеќе од мировен договор: „Се работи за инклузивен договор којшто се погрижи сите да работиме во истите институции. Тоа е договор којшто ги штити основните поединечни, индивидуални и колективни човекови права, ги вклучува заедниците и ја прави Северна Македонија земја за сите заедници, со еднакви права и обврски" – Кларис Пастори – Дипломат на ОБСЕ со долгогодишно искуство на Западен Балкан.

Во исто време, локалните претставници укажуваат на отворени прашања поврзани со децентрализацијата и распределбата на средства. „Една општина со повеќе капацитети може да оди напред, а помала или посиромашна општина останува позади без оглед на тоа што истите граѓани уживаат исти права. Застој има и во рамноправниот регионален развој“ – Биљал Касами – Градоначалник на Општина Тетово. Поранешниот градоначалник на Струмица, Костадин Костадинов, предупреди дека вистинската децентрализација зависи од законски и финансиски овластувања: „Тешко дека постои власт којашто сака да се развласти. Децентрализацијата сама по себе не е власта да ми префрли средства мене како градоначалник или на општината и да инвестираме во проекти, туку со законски решенија да ми овозможи менаџирање на сопствените ресурси" – Костадин Костадинов – Поранешен градоначалник на Општина Струмица.

Свеченото одбележување продолжува и утре, со активности во организација на Министерството за односи меѓу заедниците. Учесниците велат дека пораката од јубилејот е јасна: да се штитат и зацврстуваат достигнувањата и паралелно да се решаваат отворените прашања кои влијаат врз секојдневниот живот во општините.

Фото: прес-материјал од настанот