50.000 vdekje në vit në Gjermani të lidhura me nënushqyerjen

Më 6 nëntor 2026, Shoqata Gjermane për Mjekësinë e Ushqyerjes (DGEM) vlerëson se rreth 50.000 vdekje në vit në Gjermani lidhen me nënushqyerjen dhe mungesën e mikronutrientëve. Sipas vlerësimit, dhjetëra mijëra njerëz do të kishin mundur të jetonin më shumë nëse mungesat ushqyese do të ishin zbuluar dhe korrigjuar më herët.

Mungesat shpesh mbeten të padukshme për shumë kohë derisa të shfaqen dëmtime serioze. “Në shumicën e rasteve në fillim nuk vërehet asgjë,” thotë Matthias Pirlich, specialist i mjekësisë së ushqyerjes dhe mjekësisë interne dhe ish‑nënkryetar i DGEM. Ai paralajmëron se njohja e vonë shpesh sjell dëmtime të pakthyeshme.

Çfarë është nënushqyerja dhe “urija e fshehur”?

Mikronutrientët — vitamina dhe mineralet si vitamina D, B12, kalciumi, magnezi, hekuri, jodi dhe zinku — nuk prodhohen nga organizmi dhe duhet të merret nga ushqimi. Makronutrientët (karbohidratet, proteinat dhe yndyrnat) sigurojnë energji, por një dietë me mjaftueshëm kalori mund të jetë e varfër me mikronutriente thelbësore.

Sipas Organizatës së Ushqimit dhe të Bujqësisë të OKB‑së (FAO), rreth 645 milion njerëz në botë vuajnë nga nënushqyerja kronike, ndërsa përafërsisht dy miliardë vuajnë nga “urija e fshehur” për shkak të mungesës së mikronutrientëve. Edhe në vendet e pasura deficitët janë të shpeshta: të dhënat e SHBA-së për 2007–2010 tregojnë se pothuajse tre të katërtat e popullsisë nuk arrinin dozën e rekomanduar të vitaminës D, ndërsa më shumë se dy të tretat kishin mungesë të vitaminës E. Në Gjermani, German Nutrition Society raportoi se rreth një e treta e popullsisë kishte mungesë të vitaminës D në 2017, dhe rreth një e treta nuk furnizohej mjaftueshëm me jod.

Mungesa e gjatë e vitaminës B12 mund të dëmtojë palcën kurrizore; pasojat mund të përfshijnë mpirje të ekstremiteteve, dobësi muskulore ose shenja paralize. Më rrallë mund të ndodhë dëmtim i trurit me humbje të kujtesës dhe probleme psikike. Mungesat e vitaminës D shtojnë dhimbjet e kockave dhe muskujve dhe rrezikun e rënieve dhe frakturave.

Faktorët që nxisin këto mungesa përfshijnë dieta me “kalori të zbrazëta” (ushqime të shpejta dhe të përpunuara), varfëria që kufizon qasjen në ushqim të shëndetshëm, depresionin me humbje oreksi, moshën e shtyrë, jetesën e vetmuar dhe përdorimin e shumë medikamenteve. Sëmundjet që e ndalojnë thithjen, si sëmundja e Crohnit, celiac‑a, sëmundjet e mëlçisë apo kanceri, rrisin gjithashtu rrezikun.

DGEM vlerëson se rreth 30 përqind e pacientëve të hospitalizuar në Gjermani janë të prekur ose në rrezik nga mungesat ushqyese, por të dhënat e insurerëve shëndetësorë tregojnë se vetëm rreth 1 përqind kontrollohen dhe trajtohen për këto probleme. Pirlich kërkon skrining sistematik të grupeve në rrezik në kujdesin ambulant: “Këtu hyjnë të gjitha personat me sëmundje kronike dhe serioze, dhe veçanërisht njerëzit e moshuar.”

Politikanët dhe shoqatat mjekësore në Gjermani janë nxitur të hartojnë një koncept për përmirësimin e zbulimit dhe trajtimit në spital deri në fund të 2027; në Holandë ekziston tashmë një sistem ku të gjithë pacientët kontrollohen në momentin e pranim‑it në spital. Parandalimi kërkon rritje të qasjes në ushqim të shëndetshëm — mes propozimeve është edhe ofrimi i ushqimit shkollor falas — dhe nxitjen e një diete të larmishme, kryesisht bimore. “Një nga idetë mund të jetë ushqimi shkollor falas,” thotë Pirlich.

Kur ka dyshim për deficit, analiza e gjakut mund të japë një pamje të qartë; nëse konfirmohet mungesa, suplementet mund të ndihmojnë për të kompensuar deficitin. Pirlich rekomandon gatim të shkurtër të perimeve dhe përdorim të produkteve sezonale lokale për të ruajtur vitaminat: “Shtesat e shumta bimore të dytë kanë efekte shumë pozitive, dhe nëse ushqeheni në mënyrë të ndryshme, merrni shumë ushqime të ndryshme me veti ushqyese të favorshme.”

Foto: material shtypi nga ngjarja