Avokatët kundër vendimit të Gjykatës Kushtetuese: hap i rrezikshëm dhe krijim i një ambienti fajësimi ndaj gjyqtarit

Avokatët kritikuan vendimin e Gjykatës Kushtetuese që njoftoi Prokurorinë dhe Këshillin Gjyqësor se një gjyqtar civil kishte refuzuar të zbatojë vendimin e saj dhe e kishte hedhur si provë të re në procedurën për rrezikimin e sigurisë së gazetares Natasha Stojanovska në rastin “27 prill”.

Avokati Vladimir Tufegdjiç tha se arsyetimi dhe komunikata e Gjykatës Kushtetuese krijojnë paraprakisht një atmosferë fajësimi dhe se, në vend që të kërkohej përgjegjësi penale, mund të ishte kërkuar trajnim për gjyqtarët.

“Me arsyetimin e vendimit 'kushtetues' bëhet pikërisht ajo që është rreptësisht e ndaluar sipas praktikës së ECHR: krijohet paraprakisht një ambient fajësimi dhe dënimi ndaj një gjyqtari. Së paku prisja që, për shkak të këtij rasti dhe vendimi, në vend që të kërkohej përgjegjësi penale e një gjyqtari, Gjykata Kushtetuese të tregonte nevojën që gjykatat dhe Akademia për Gjyqtarë dhe Prokurorë Publikë të zhvillonin trajnime dhe edukim të gjyqtarëve pikërisht për zbatimin e saktë të vendimeve të Gjykatës Kushtetuese dhe vendosjen e praktikës gjyqësore të njëtrajtshme në të ardhmen. Në vend që debati të zhvillohet brenda institucioneve, ai si zakonisht përçohet në nivelin e diskutimeve në Facebook, gjë që është po aq e keqe sa përmbajtja e komunikatës dhe arsyetimit të vendimit të Gjykatës Kushtetuese,” deklaroi Tufegdjiç.

Konstatime ligjore nga zyrat e avokatisë

Zyra e avokatisë Davidovic‑Jankovic tha se Gjykata Kushtetuese, me këtë veprim, rrezikon të tejkalojë kompetencat kushtetuese dhe të imponojë veten mbi drejtësinë e rregullt, duke marrë rol supra‑gjyqësor dhe duke kërcënuar me kallëzime penale për qëndrime juridike të marra në procedura të parashikuara me ligj.

“E analizuar në një dimension strikt formal‑ligjor, Gjykata Kushtetuese me këtë hap bën një lëvizje të rrezikshme drejt tejkalimit të kompetencave të veta kushtetuese dhe hapur përpiqet të imponojë veten mbi drejtësinë e rregullt, duke marrë rolin e një organi supra‑gjyqësor që jep direktiva dhe kërcënon me kallëzime penale për qëndrime juridike të marra në procedurë gjyqësore të parashikuar me ligj. Në sistemin kontinetal ligjor të Maqedonisë, gjyqtari gjykon në bazë të Kushtetutës, ligjeve dhe traktateve ndërkombëtare të ratifikuara, dhe jo në bazë të precedentëve gjyqësore ose deklaratave të Gjykatës Kushtetuese. Neni 392 i Ligjit për Procedurë Civile përmban një listë të vendosur dhe të shterur të bazave për ri‑hapjen e një procedure të përfunduar me të drejtë. Në atë normë procedurale nuk ekziston, dhe as nuk ka ekzistuar ndonjëherë, një vendim i Gjykatës Kushtetuese si bazë për ri‑hapje të një mosmarrëveshjeje civile,” thanë ata.

Zyra shtoi se gjyqtari i Gjykatës Themelore Civile Shkup veproi sipas shkronjës së ligjit procedurial kur hodhi poshtë kërkesën për ripërtëritje, duke vlerësuar se një interpretim ligjor i Gjykatës Kushtetuese i dhënë ex post facto nuk mund të futet me forcë nën kategorinë “fakt i ri ose provë e re”. Ata theksuan se vendimi i gjyqtarit nuk është akt përfundimtar, por formë e shkallës së parë kundër të cilës pala ka të drejtë ankese në Gjykatën e Apelit; ndërhyrja e Gjykatës Kushtetuese para se rrugët e rregullta ligjore të jenë shteruar përbën një presion të drejtpërdrejtë mbi kontrollin instancial që duhet të bëjnë gjykatat e larta.

Gjykata Kushtetuese, nga ana e saj, ka vlerësuar se Gjykata Themelore Civile për Natasha Stojanovska nuk ka siguruar realizimin e lirisë dhe të drejtave kushtetuese të paraqitëses, edhe pse ato ishin konstatuar me Decision BZSP.no.8/2025 të Gjykatës Kushtetuese. Gjykata gjithashtu vuri në dukje se përfundimtariteti dhe ekzekutueshmëria e vendimeve të Gjykatës Kushtetuese mbrohen edhe me sanksione penale në rast moszbatimi, dhe se pyetjet për ekzistencën e refuzimit për zbatim dhe përgjegjësinë penale të një personi të caktuar i takojnë kompetencave të prokurorisë dhe gjykatës përkatëse.

Foto: material shtypi nga ngjarja