Ajvari i lirë vetëm në fushë — bujqit protestojnë për shkak të çmimeve të ulëta të blerjes

Bujqit në gjithë vendin dolën në protesta dhe po përdorin rrjetet sociale për të shprehur pakënaqësinë për çmimet e ulëta të blerjes së specave të kuq për ajvar. Në forume vazhdimisht shfaqet një frazë: „Jemi të detyruar të heqim dorë nga mbjellja, copë copë nga bujqësia nuk do të mbetet asgjë“.

Prodhuesit pretendojnë se specat u blihet me 20 denarë për kilogram, ndërsa sipas llogaritjeve të tyre kostoja e prodhimit është 29 denarë për kilogram. Në pazarët e gjelbër ajvari në ofertë arrin deri në 60 denarë, ndërsa në disa supermarkete kavanozët shiten edhe për 80 denarë. Rrjeti Kombëtar Bujqësor (RKB) paralajmëroi për, siç theksojnë, një grabitje të paprecedentë nga ana e tregtarëve dhe blerësve.

„Në mungesë të reagimit nga shteti dhe institucionet e tij, para syve tanë po ndodh një grabitje e paprecedentë nga ana e tregtarëve dhe blerësve dhe shkatërrim i sektorit bujqësor, por edhe i prodhuesve bujqësorë. Fjalë për fjalë kudo, në të gjitha sektorët kemi katastrofë“, u theksua nga RKB dhe përmes një njoftimi publik u bë thirrje Parlamentit, partive politike, fushës akademike dhe shkencore, gazetarëve dhe sektorit qytetar që „urgjentisht të nisin dhe të përpunojnë zgjidhje ligjore me të cilat do të mbrohet puna e mundimshme bujqësore“.

Propozime: çmim i garantuar dhe mbrojtje nga importi me dumping

RKB propozon përcaktim të detyrueshëm të çmimeve reale të prodhimit për të gjitha produktet bujqësore, të përgatitura nga institucione shkencore të pavarura mbi bazën e metodologjive shkencore. Sipas formulës së tyre, çmimi i garantuar duhet të jetë kostoja e prodhimit plus 50 për qind. Si masë shtesë ata propozojnë që të mos lejohet qarkullimi i produkteve bujqësore të importuara me çmime dumping dhe të subvencionuara nga shtetet e tyre, sepse kjo është konkurrente jo e ndershme për prodhuesit vendorë.

Agroekspertja Lenche Nikolovska thotë se para dy vjetësh përmes firmës "Agrotim" u përpoq të organizojë prodhim me kontratë të specave të kuq, por blerësit u tërhoqën sepse ajo insistonte që në kontrata të jetë çmimi minimal i blerjes i garantuar. Ajo thekson se zgjidhja duhet të vijë nga shteti: planet e prodhimit, mbështetje në inpute, edukim, ndjekje e tregjeve, bashkim, respektim i kontratave, subvencione dhe fond intervenues që prodhimi të jetë fitimprurës.

Ministri i Bujqësisë Borche Serafimovski, i cili mori pjesë në protestën në Strumicë, tha se shteti nuk mund të përcaktojë çmimin e blerjes, por se është arritur marrëveshje me blerësit dhe ajo duhet të respektohet: kategoria e parë 40 denarë, kategoria e dytë dhe industriale 30 denarë, dhe shkart 15 denarë. Bujqit, nga ana e tyre, pyesin: „Kush është ai blerës që shteti nuk mund ta kontrollojë kur i jep subvencione për përpunim?“ Bujku Vasko Kurjacki iu drejtua publikisht ministrit: "Ministri të verifikojë deri ku ka arritur me pagesën e subvencioneve për specat, si dhe deri ku ka shkuar pagesa për specat që u blenë vitin e kaluar. Teksti është në funksion të ndihmës për ministrin, për t'i parandaluar gjendjet, e jo të shkojë nga blerje në blerje dhe të shuajë zjarre që do të shfaqen përsëri e përsëri çdo ditë."

Analistët dhe aktivistët paralajmërojnë se nevojitet një politikë afatgjatë, jo vetëm masa të përkohshme. Igor Mirchevski vlerëson se „Bujqit janë lënë në mëshirë të një numri të kufizuar blerësish në shtet. Duke ditur që prodhuesit nuk kanë shumë mundësi të tjera ku ta plasojnë produktin e tyre, blerësit lehtë mund t'i harmonizojnë interesat e tyre dhe, të udhëhequr kryesisht nga dëshira për fitim, të ofrojnë çmime që nuk çmojnë realisht punën, kostot dhe rrezikun e bujqit. Është absurde për një shtet të vogël, me prodhim bujqësor relativisht të kufizuar, të mos jetë në gjendje në kohë të sigurojë tregje shtesë dhe plasman të produkteve bujqësore jashtë shtetit, veçanërisht në tregun evropian dhe në tregjet jashtë BE-së". Si zgjidhje ai thërret për një politikë që do të lejojë që më parë të dihet çfarë, për kë dhe sa të prodhohet, sipas cilave standarde dhe në cilat kushte do të plasohen produktet.

RKB krahasoi çmimet e blerjes në rajon: Serbia 0,6–0,9 euro/kg në varësi të klasës; Bullgaria 0,7–1,0 euro/kg për klasën e parë dhe rreth 0,4–0,5 euro/kg për klasën industriale; Kroacia 0,8–1,2 euro/kg; Sllovenia sasi të vogla, kooperativat lokale rreth 1,2–1,5 euro/kg; dhe Mali i Zi 0,9–1,3 euro/kg në periudhën e vjeshtës, ku një pjesë e lëndës së parë sigurohet me import nga vendi ynë dhe nga Serbia.

Foto: Unsplash