Почетна
Магазин

Четиридневна недела и шестчасовно работно време: дали Македонија е подготвена?

Европските пилоти и мислењата на домашните експерти ја поттикнуваат дискусијата за кратење на работното време без намалување на платите.

·Магазин
Четиридневна недела и шестчасовно работно време: дали Македонија е подготвена?

Дебатата за намалување на работните часови со задржување на истата плата што неодамна ги разбуди јавностите во соседството, сега расте и во Македонија, отворајќи прашања за продуктивноста, трошоците и менталното здравје на работниците.

Во Србија предлогот на Студентската листа за воведување работна недела од 32 часа (со полна плата) предизвика остри реакции и предупредувања од врвот на претходната власт; тоа го направи прашањето поактуелно и кај нас. Досега многу дебати во земјата се вртеа околу висината на минималната плата, недела неработен ден и недостатокот на работна сила, но идејата за побрзи промени во работното време сè повеќе се појавува како опција.

Домашните стручни согледувања не се едногласни, но има и јасни аргументи за кратење на работното време. Проф. д-р Вангелица Гаврилова, доктор на психолошки науки, уште пред неколку години укажа дека намалувањето на дневното работно време од осум на шест часа би довело до помалку депресивни и преморени работници и до повисока продуктивност и отпорност на менталните притисоци.

Од економски аспект, здруженијата на работодавачи и аналитичарите предупредуваат дека скратувањето не може да се воведе преку ноќ и еднакво во сите сектори. Во индустрии со континуирано производство преминувањето на пократка недела би носело дополнителни трошоци за нови смени и вработување кадар, па е неопходна детална анализа.

Што покажаа експериментите во Европа

  • Исланд: За период од четири години околу 2.500 вработени во јавната администрација и социјалните служби преминаа на 35–36 часова неделно; продуктивноста остана иста или се зголеми, стресот значително опадна, а денес околу 86% од работната сила во Исланд има право на скратено работно време.
  • Велика Британија: Во шестмесечен експеримент учествуваа 61 компанија со 2.900 вработени; по завршувањето 56 од 61 компанија одлучија да продолжат со четиридневната работна недела.
  • Португалија и Германија: Пилотите во приватниот сектор покажаа дека над 90% од фирмите ја оцениле експерименталната форма позитивно, со намалување на исцрпеноста и подобро ментално здравје без негативен удар врз финансиските резултати.
  • Полска: Од почетокот на 2026 година се спроведува голем државен пилот-проект со 78 работодавачи и речиси 5.000 вработени, кој тестира скратен работен ден, дополнителни слободни денови и четиридневна недела.

Податоците на Евростат покажуваат просечна реална работна недела во ЕУ од 35,9 часа: најкратко во Холандија (31,9 часа), Данска и Норвешка со 33,9 часа, додека земјите од нашиот регион бележат просечни работни недели над 40 часа. Тоа ја покажува големата разлика во практиките што мора да се земе предвид при евентуални измени.

Прашањето дали македонските компании — особено во ИТ-секторот, администрацијата и услужните дејности — ќе се охрабрат први да тестираат четиридневна недела или шестчасовно работно време останува отворено. Придобивките за задржување млади и квалификувани кадри и потенцијалот за повисока ефикасност се јасни, но и трошоците и импликациите за различни индустрии бараат внимателно планирање и пилот-проекти пред широка примена.

Фото: Фрипик

Поврзани написи