Црна Гора најавува одговор за Котор, Морињ и обесштетување

Подгорица најавува дека наскоро ќе испрати конкретен одговор за три спорни точки со Загреб: името на општинскиот базен во Котор, спомен‑плочата на местото на поранешниот логор Морињ и обесштетувањето на поранешните затвореници. Загреб, пак, ги поставува овие прашања како дел од поширока осумточкова агенда што опфаќа и исчезнати лица, воени злосторства, имотни побарувања, поморска граница и школскиот брод „Јадран“.

Црногорскиот министер за надворешни работи Ервин Ибрахимовиќ на 19 октомври изјави: "Верувам дека наскоро ќе испратиме одговор за прашањето за промената на базенот во Котор, за плочата во логорот Морињ, како и за обесштетувањето. Оваа влада одговорно се однесува кон овие прашања."

Клучните точки и ефекти врз евро‑пристапот

Едно од непосредните трнливи прашања е базенот во Котор, именуван по поранешниот ватерполист Зоран Гопчевиќ. Хрватската страна тврди дека тој бил чувар во Морињ во периодот 1991–1992 година. Министерството за спорт и млади на Црна Гора најави дека ќе предложи базенот да го носи името на Петар II Петровиќ Његош; иако се преземени правни чекори за промена на името, тоа само по себе не ги затвора сите спорни прашања.

Морињ е едно од најчувствителните прашања меѓу двете држави поради настаните за време на војните во поранешна Југославија. Во логорот, кој функционирал од октомври 1991 до август 1992 година, биле притворувани лица од дубровничкиот регион, меѓу кои цивили и воени заробеници. Хрватска бара обесштетување за околу 300 свои државјани кои биле затворени и малтретирани и инсистира на трајно сочувување на спомен-плочата.

Хрватскиот пакет содржи осум точки: обесштетување, зачувување на спомен‑плочата, преименување на базенот, продолжување на потрагата по 14 исчезнати лица, гонење на воените злосторства, решавање на имотните барања на хрватските семејства, разговори за поморското разграничување и решавање на статусот на школскиот брод „Јадран“. Загреб неколкупати нагласил дека овие прашања мора да се решат за да не го оптоваруваат билатералниот однос и пристапниот процес на Црна Гора.

Црна Гора има амбиција да стане членка на Европската Унија до 2028 година и досега затвори 21 од вкупно 33 преговарачки поглавја, но за финализирање на процесот е потребен напредок во преостанатите области и согласност од земјите членки. Германскиот канцелар Фридрих Мерц изјавил дека Црна Гора ги исполнила условите и дека се водат разговори за подготовка на конечниот договор за членство, при што останатите билатерални прашања може да бараат дополнителни решенија.

Најавата на Ибрахимовиќ е чекор кон решавање на дел од несогласувањата, но засега нема потврда дека Загреб ги смета сите осум барања за исполнети. Клучно ќе биде какви конкретни одлуки ќе бидат донесени, како ќе се спроведуваат и дали двете страни ќе ги оценија како трајни решенија.

Фото: прес-материјал од настанот