Цветановски повторно доби мислење за „Талир 2“

Вишиот јавен обвинител Јован Цветановски повторно е определен да даде мислење до Апелациониот суд во предметот „Талир 2“, од кој зависи дали ќе биде потврдена или укината одлуката за конфискација на имотот на владејачката партија ВМРО‑ДПМНЕ. Предметот дојде во Апелација минатата недела по жалбата на Обвинителството на пресудата со која обвинетиот беше ослободен.

Цветановски е истиот виш јавен обвинител кој во 2023 година го застапуваше предметот пред Апелација и тогаш побара укинување на пресудата и враќање на предметот на повторно одлучување откако Основниот суд првостепено го осуди поранешниот премиер Никола Груевски на шест години затвор и донесе решение за конфискација на париското седиште. Според неговата изјава, за ден или два ќе достави мислење до Апелација дали жалбата на неговиот колега од скопското обвинителство е издржана.

Зошто е важно што токму тој дава мислење

Кога предметот беше разгледуван пред Апелација во 2023 година, Цветановски оспори дел од правната анализа на судот и предложи враќање на предметот за ново одлучување, повикувајќи се и на измените во Кривичниот законик. Тој тогаш рече: "Судот погрешно се впуштил во оцена на несразмерноста на процентите, но заклучокот не го заснова на регулираната норма. Судот се вклучува во ценење на стопански и економски дејствија на пазарот со недвижности. Судот не прави разлика меѓу јавна набавка и јавна услуга. Предлагаме предметот да се врати на повторно судење и да се отстранат констатираните повреди. Да се земат предвид измените на КЗ за членот 353 и да се примени, со што настапува апсолутна застареност на делото."

Според законската процедура, Апелацијата може да ја потврди или преиначи првостепената пресуда, да ја укине и да распише јавна расправа или да го врати предметот на повторно судење. Дотогаш, имотот кој предметот го опфаќа останува замрзнат до правосилност на одлуката.

Правните опции за одземање на партискиот имот се ограничени: жалбата на Обвинителството е последната редовна правна алатка да се обиде да се врати имотот, но постојат и посебни механизми кои може да се активираат доколку предметот застари или пресудата стане правосилна. Дарко Аврамовски, директор на Коалицијата „Сите за правично судење“, предупреди дека иако такви механизми постојат, практичната применливост е сложена и проблематична. Тој изјави: "Доколку настапи застареност, тоа само по себе не значи дека автоматски се исклучува можноста за конфискација. Постојат посебни механизми преку кои може да се отвори прашањето за одземање имот и без осудителна пресуда, преку одредбите на Законот за кривичната постапка (ЗКП) за конфискација без осудителна пресуда, како и преку Законот за конфискација на имот во граѓанска постапка, доколку се исполнети условите предвидени со закон. Меѓутоа, голем проблем е практичната применливост на овие механизми. ЗКП предвидува можност за конфискација без осудителна пресуда, но постапката не е доволно детално разработена, односно недостигаат јасни процесни правила за начинот на нејзиното водење, доказните прашања и процесните гаранции, што создава сериозни дилеми за нејзината практична примена. Од друга страна, Законот за конфискација на имот во граѓанска постапка беше замислен токму како дополнителен механизам за ситуации во кои имотот не може да биде одземен преку редовната кривична постапка. Меѓутоа, уште при неговото донесување, предупредувавме дека начинот на кој е поставена постапката ќе создаде сериозни проблеми во примената. Досегашните резултати се исклучително скромни, а токму практичните проблеми во поведувањето и водењето на постапките се една од причините поради кои веќе се работи на промена на законската рамка."

Дополнителен притисок создава рокот за застарување: ако Апелацијата не донесе одлука пред 31 август, може да настане апсолутна застареност која ќе ги затвори редовните кривични опции за конфискација. Измените во Кривичниот законик од 2023 година, кои намалија казни за некои дела, веќе ги скратија роковите за застарување, што дополнително ја отежнува можноста Обвинителството да добие правосилна осуда и да ја спроведе конфискацијата пред рокот да истече. По пресудата за Груевски, Ристоска реагираше со зборовите: "„Талир 2“ ми беше одземен за да се спаси имотот на ВМРО-ДПМНЕ".

Фото: Слободен печат