Cvetanovski përsëri mori mendim për „Talir 2“

Prokurori i Lartë Publik Jovan Cvetanovski përsëri është caktuar të japë mendim Gjykatës së Apelit në çështjen „Talir 2“, nga e cila varet nëse do të konfirmohet ose shfuqizohet vendimi për konfiskimin e pasurisë së partisë në pushtet VMRO‑DPMNE. Çështja arriti në Apel javën e kaluar pas ankesës së Prokurorisë kundër vendimit me të cilin i pandehuri u lirua.

Cvetanovski është i njëjti prokuror i lartë publik që në 2023 e përfaqësoi çështjen para Apelit dhe atëherë kërkoi shfuqizimin e vendimit dhe kthimin e çështjes në rigjykim pasi Gjykata Themelore në shkallën e parë e kishte dënuar ish‑kryeministrin Nikola Gruevski me gjashtë vjet burg dhe kishte nxjerrë vendim për konfiskimin e selisë në Paris. Sipas deklaratës së tij, për një ose dy ditë ai do të dorëzojë mendim te Apeli nëse ankesa e kolegut të tij nga Prokuroria e Shkupit është e mbështetur.

Pse është e rëndësishme që pikërisht ai jep mendim

Kur çështja u shqyrtua para Apelit në 2023, Cvetanovski kundërshtoi pjesë të analizës ligjore të gjykatës dhe propozoi kthimin e çështjes për vendim të ri, duke u thirrur edhe në ndryshimet në Kodin Penal. Ai atëherë tha: "Gjykata gabimisht është marrë me vlerësimin e disproporcionit të përqindjeve, por përfundimin nuk e mbështet në normën e rregulluar. Gjykata po merret me vlerësimin e veprimeve ekonomike dhe të tregut të pasurive të paluajtshme. Gjykata nuk bën dallim midis prokurimit publik dhe shërbimit publik. Ne propozojmë që çështja të kthehet në rigjykim dhe të hiqen shkeljet e konstatuara. Të merren parasysh ndryshimet e Kodit Penal për nenin 353 dhe të zbatohen, çka çon në vjetërsim absolut të çështjes."

Sipas procedurës ligjore, Apeli mund të konfirmojë ose ndryshojë vendimin e shkallës së parë, ta shfuqizojë dhe të përcaktojë seancë publike ose ta kthejë çështjen për rigjykim. Deri atëherë, pasuria që e përfshin çështja mbetet e ngrirë deri në formimin e vendimit.

Opsionet ligjore për konfiskimin e pasurisë së partisë janë të kufizuara: ankesa e Prokurorisë është mjeti i fundit i rregullt ligjor për të provuar të rikthehet pasuria, por ekzistojnë edhe mekanizma të veçantë që mund të aktivizohen nëse çështja vjetërohet ose nëse vendimi bëhet i formës së prerë. Darko Avramovski, drejtues i Koalicionit "Të gjithë për gjykim të drejtë", paralajmëroi se edhe pse ekzistojnë të tillë mekanizma, zbatimi praktik është i ndërlikuar dhe problematik. Ai deklaroi: "Nëse ndodh vjetërsimi, kjo nuk do të thotë automatikisht se përjashtohet mundësia për konfiskim. Ekzistojnë mekanizma të veçantë përmes të cilëve mund të hapet çështja e konfiskimit të pasurisë edhe pa vendim dënues, përmes dispozitave të Kodit të Procedurës Penale për konfiskim pa vendim dënues, si dhe përmes Ligjit për konfiskimin e pasurisë në procedurë civile, nëse plotësohen kushtet e parashikuara me ligj. Megjithatë, një problem i madh është zbatimi praktik i këtyre mekanizmave. Kodi i Procedurës Penale parashikon mundësinë e konfiskimit pa vendim dënues, por procedura nuk është e zhvilluar në mënyrë të detajuar, domethënë mungojnë rregulla të qarta procesuale për mënyrën e drejtimit të saj, çështjet e provave dhe garancitë procesuale, që krijon dilema serioze për zbatimin e saj praktik. Nga ana tjetër, Ligji për konfiskimin e pasurisë në procedurë civile u konceptua si një mekanizëm shtesë pikërisht për situatat kur pasuria nuk mund të konfiskohet përmes procedurës së zakonshme penale. Megjithatë, që në miratimin e tij paralajmëruam se mënyra se si është vendosur procedura do të krijojë probleme serioze në zbatim. Rezultatet deri tani janë jashtëzakonisht të dobëta, dhe pikërisht problemet praktike në nisjen dhe drejtimin e procedurave janë një nga arsyet pse tashmë punohet për ndryshimin e kuadrit ligjor."

Shtytjen e mëtejshme e krijon afati për vjetërsim: nëse Apeli nuk sjell vendim para 31 gushtit, mund të ndodhë vjetërsimi absolut që do t'i mbyllë mundësitë e rregullta penale për konfiskim. Ndryshimet në Kodin Penal nga viti 2023, të cilat ulën dënimet për disa vepra, tashmë shkurtuan afatet e vjetërsimit, gjë që e vështirëson edhe më shumë mundësinë që Prokuroria të marrë një vendim dënues me formë të prerë dhe të zbatojë konfiskimin para skadencës së afatit. Pas vendimit për Gruevskin, Ristoska reagoi me fjalët: "'Talir 2' më u mor për të shpëtuar pasurinë e VMRO‑DPMNE".

Foto: Sloboden Pecat