Ushtria digjitale në hije – si e formësojnë fermat e importuara të botëve opinionin publik maqedonas në favor të VMRO-së dhe kundër opozitës?
Çdo mëngjes, ndërsa qytetarët lexojnë lajmet e para në telefonat e tyre, një ushtri e padukshme është tashmë në vendin e saj të punës. Detyra e saj nuk është të debatojë. Qëllimi i saj është të fyejë, të etiketojë, të krijojë afera të rreme dhe të heshtë këdo që thotë të vërtetën për krimin, korrupsionin dhe izolimin politik në Maqedoninë e Veriut.
Ajo që në rrjetet sociale duket si „zëri i popullit“, në të vërtetë është një makineri manipulimi e shtrenjtë, e paguar mirë dhe e koordinuar.
Sipas pretendimeve dhe gjurmëve digjitale më të fundit, Maqedonia e Veriut është bërë poligon për të ashtuquajturin operacion „Castle“ – një sistem fermash trolësh dhe rrjetesh botësh që partia në pushtet VMRO-DPMNE dhe Hristijan Mickoski e kanë marrë nga partia e tyre motër në Serbi, SNS.
Provat për këtë operacion dalin në sipërfaqe sapo të gërvishtet pak pas maskës së profileve. Hulumtimi i gjurmëve digjitale në rrjetin social X zbulon të dhëna befasuese se kush qëndron në të vërtetë pas komenteve që e lavdërojnë pushtetin dhe e sulmojnë opozitën.
Profile që paraqiten si studentë, pensionistë, patriotë dhe qytetarë të zakonshëm nga Ohri, Shkupi, Prilepi dhe qytete të tjera – teknikisht ndodhen në një kontinent krejtësisht tjetër.
Analiza e të dhënave tregon një rrjet të krijuar në të njëjtën periudhë – gusht dhe shtator 2026. Vetëm disa shembuj:
- Profili „Alex Novak“, i cili pretendon se është nga Ohri, është regjistruar përmes North Africa App Store.
- Profilet „Ivana“ dhe „kristina“, të cilat përdorin fotografi grash me veshje popullore maqedonase për të zgjuar patriotizëm të rremë, janë të vendosura sistematikisht në Egjipt.
- Madje edhe profile që paraqiten si media, si „Makedonija 24“ (me flamurin maqedonas në foton e profilit), i kanë rrënjët digjitale në Afrikën e Veriut.
Ky është një shembull klasik i një ferme të organizuar trolësh, ku blihen masivisht adresa IP, përdoren fotografi gjenerike dhe shkruhen statuse të porositura në gjuhë maqedonase të përsosur për të krijuar një pamje të rreme në publik.
Rrjete të tilla rrallë drejtohen me dorë. Për këtë ekziston softuer i avancuar (si sistemi izraelit AIMS), me të cilin një operator i vetëm mund të kontrollojë njëkohësisht qindra llogari të rreme. Me një shtypje butoni, dhjetëra profile mund të shpërndajnë të njëjtin lajm të rremë, të sulmojnë një gazetar ose të helmojnë komentet nën një postim të LSDM-së opozitare.
Kjo makineri, e cila sipas opozitës financohet me paratë e qytetarëve, ka një shënjestër të qartë: LSDM-në dhe këdo që flet kundër skemave, korrupsionit dhe politikave të izolimit që zbaton pushteti. Gënjeshtra e përsëritur një mijë herë nga këta botë, përmes algoritmeve, arrin te qytetarët e vërtetë me qëllim që të paraqitet si e vërtetë.
Ndërsa në Hungari vala e re politike e udhëhequr nga Péter Magyar tashmë po i bllokon llogaritë e perandorisë propagandistike të Orbánit, në Maqedoninë e Veriut ky model përdoret me të gjitha forcat. Sipas akuzave të LSDM-së, sistemi plotësohet me metoda të errëta – nga angazhimi i agjencisë private të inteligjencës „Black Cube“ për ndjekje dhe fabrikim aferash, deri te përdorimi i softuerit të diskutueshëm izraelit të spiunimit Pegasus për përgjimin e qytetarëve, një metodë e parë tashmë te regjimi në Serbi kundër studentëve atje.
Hapësira publike është e kontaminuar. Pushteti krijon një realitet artificial në të cilin politikat e tij lavdërohen, ndërsa opozita dhe kritikët linçohen nga një ushtri e bazuar në serverë në Afrikën e Veriut.
Mbani mend – çdo reagim, madje edhe tallja ose debati me këto profile, algoritmi e lexon si ndërveprim legjitim dhe u ndihmon gënjeshtrave të arrijnë te më shumë njerëz.
Arma më e fortë e qytetarëve kundër këtyre botëve dhe profileve të rreme është injorimi. Mos komentoni. Mos shpërndani. Raportojini dhe bllokojini. E vërteta, siç tregojnë gjurmët digjitale, gjithmonë del në dritë.
Konteksti: Pretendimet për angazhimin e „Black Cube“ (21 prill 2026) dhe për softuerin Pegasus (30 prill 2026) i ka bërë LSDM. Ministria e Punëve të Brendshme më herët i ka hedhur poshtë pretendimet e LSDM-së për prokurimin e softuerit të spiunimit si „të pavërteta dhe të pabazuara“, duke deklaruar se bëhej fjalë për rinovim të rregullt të licencave për softuer forenzik që nuk mundëson përgjim. Pamjet e ekranit më sipër tregojnë të dhënat që rrjeti X i publikon për vendndodhjen dhe regjistrimin e profileve; vetëm ato nuk tregojnë se kush i drejton profilet.
Burimet: LSDM (botët, mars 2026); 48 Chasa (Black Cube); Tocka/Makfax (Pegasus); Sloboden Peçat (Ministria e Punëve të Brendshme); BIRN („Castle“, 2020); Daily News Hungary (Hungaria); BIRN (Pegasus në Serbi).
Foto: pamje ekrani nga rrjeti social X
