Hija e gjatë e Murit të Berlinit

Muri i Berlinit është rrënuar fizikisht, por hijeja e tij mbetet e dukshme në jetë dhe politikë. Në memorialin e Hohenschönhausen vizitorët dëgjojnë histori të përjeteve: një burrë që tentoi të ikë nga RFGJ-ja në 1987 përshkruan izolim dhe frikë që mbetet edhe sot.

Prej një ndërhyrjeje të papritur deri te 155 km barriera

Mëngjesin e 13 gushtit 1961, ushtarë dhe ekipe ndërtimi, me urdhër të drejtimit të Partisë për Bashkim Socialist (SED), filluan të bllokonin sektorin sovjetik të Berlinit me asfalt, pllaka dhe shtylla betoni. Ajo që nisi si masë e përkohshme u shtrirë gradualmente në një mur i gjatë 155 kilometra.

Kjo erdhi si përgjigje e një eksodi të madh: sipas Fondacionit të Murit të Berlinit, deri në 4 milionë njerëz lanë Gjermaninë Lindore nga themelimi i shtetit në 1949 deri në gusht 1961. Nga 1 deri më 13 gusht 1961 rreth 47,000 persona u larguan për në Perëndim. Në qershor të asaj vere, Walter Ulbricht i tha një gazëtari: "Nobody has the intention to build a wall." (frazë që më vonë rezultoi e pavërtetë).

Figura të ndryshme i vlerësuan këto ndërtime ndryshe. Kryetari i Berlinit Perëndimor, Willy Brandt, paralajmëroi se "it means that in the middle of Berlin not only a kind of state border is being drawn, but a wall like a concentration camp". Në Lindje u përdor emërtimi "mur mbrojtës antifashist"; Horst Sindermann, anëtar i Komitetit Qendror të SED, më vonë pranoi se synimi ishte të mbaheshin njerëzit brenda: "We did not want to bleed, we wanted to preserve the anti-fascist democratic order that existed in the GDR."

Kostoja njerëzore ishte e rëndë: Fondacioni i Murit të Berlinit përmend 140 vdekje të lidhura drejtpërdrejt me regjimin kufitar të RFGJ-së; në total, përpjekjet për t'u arratisur kushtuan jetën 915 personave. Tela me gjemba, kullat e rojës, qen policorë dhe rojet me armë e bënë arratisjen shumë të rrezikshme.

Ndaj, pasoja vazhdojnë të ndjehen në hartën socio-ekonomike të Gjermanisë. Komisionarja federale për Gjermaninë Lindore nënvizon dallimet e vazhdueshme: paga më të ulëta, mbulim më të vogël nga marrëveshjet kolektive, pensione më të dobëta dhe papunësi më të lartë në lindje. Mungesa e organizatave qytetare të konsoliduara, kishave dhe bizneseve të mëdha në Lindje është një efekt tjetër i ndarjes.

Mendimet për të shkuarën ndryshojnë. Një sondazh FORSA i vitit 2025 mes rreth 1,643 banorëve të Berlinit tregon se 52% të atyre që jetuan në Perëndim përshkruajnë RFGJ-në si diktatoriale, ndërsa vetëm 38% e ish-banorëve të Lindjes e shohin kështu. Për më tepër, 29% e të anketuarve me prejardhje nga Lindja e vlerësojnë RFGJ-në si " humane " ose "kujdesëse", krahasuar me 4% mes ish-banorëve të Perëndimit.

Për të mbijetuarit e persekutimeve, nostalgjia mund të jetë e dhimbshme. Mario Relig, i cili pas tentativës për arratisje në 1987 kaloi katër muaj në izolim në Hohenschönhausen, thotë se trauma vazhdon: rojet kontrollonin nëse të burgosurit flinin në shpinë dhe ktheheshin ndalohej, dhe ai ndonjëherë zgjohen i trembur. "When today someone says that we already have GDR 2.0, that is an insult to those who were persecuted, you simply have to say it like that," thotë ai.

Foto: material shtypi nga ngjarja