Две собраниски комисии денеска ќе расправаат за ратификација на Третиот протокол и за измени на Законот за животна средина

Две комисии во Собранието денеска ќе заседаваат — Комисијата за европски прашања и Законодавно-правната комисија — и на дневен ред ќе имаат низа меѓународни и домашни предлози, меѓу кои и ратификацијата на протокол на Советот на Европа и измените на закони за животна средина и надворешни работи.

Пред членовите на Законодавно-правната комисија е Предлог- законот за ратификација на Третиот протокол кон Општиот договор за привилегии и имунитети на Советот на Европа, како и Предлог- законот за изменување на Законот за надворешни работи во прво читање. Уставната основа за ратификацијата е член 68 став 1 алинеја 6 од Уставот на Република Северна Македонија, според која Собранието ги ратификува меѓународните договори со закон.

Во образложението објавено на собраниската веб‑страница се посочува дека Владата донела Одлука за пристапување кон Третиот протокол, а Министерството за надворешни работи и надворешна трговија го подготвило предлогот за ратификација. Одлуката е објавена во Сл. весник на Република Северна Македонија број 14/2026 година од 29 мај 2026 година. Третиот протокол е усвоен во Стразбур на 06 март 1959 година и стапил во сила на 15 март 1963 година. Во образложението се вели дека протоколот првобитно бил отворен за потпишување од земјите членки на Фондот за социјален развој, а подоцна — и за пристапување на новите членки на Советот на Европа и на Фондот, кој на 1 ноември 1999 година го промени името во Банка за развој на Советот на Европа (CEB).

Правен статус и имунитети на Банката

Според образложението, целта на Третиот протокол е да го уреди правниот субјективитет на Банката, третманот на нејзиниот имот, средства, трансакции и активности во државите членки, како и правниот статус на нејзините органи и службени лица. Во образложението е нагласено дека имотот и средствата на Банката уживаат имунитет од каква било форма на запленување, привремено одземање или извршување во државите членки на Банката додека не биде донесена конечна пресуда против Банката, како и дека тие се имуни од претрес, реквизиција, конфискација, експропријација или која било друга форма на заплена преку извршно или законодавно дејствување.

Во образложението исто така се резимира улогата на Банката: Банката за развој на Советот на Европа е мултилатерална финансиска институција основана во 1956 година од осум држави членки на Советот на Европа со социјална мисија, а Република Северна Македонија станала членка на CEB во 1997 година, со што стекнала право да се задолжува кај оваа институција.

Во рамките на законодавно‑правната расправа е и Предлог‑законот за изменување на Законот за надворешни работи поднесен од пратеникот Сали Мурати од Движењето на Турците на Македонија за правда и демократија, дел од „Европскиот фронт“. Целта на предлогот е да се отстрани ограничувањето кое според предлагачот е уставно спорно — според кое државјаните на Република Северна Македонија со повеќекратно државјанство се апсолутно исклучени од можноста да бидат именувани за амбасадор или генерален конзул.

„Основното решение се состои во бришење на зборот „само" во член 36 став 1 алинеја 1 и во член 49 став 1 алинеја 1 од Законот за надворешни работи, со што условот за именување останува „да е државјанин на Република Северна Македонија", без притоа да се исклучуваат државјаните кои дополнително поседуваат и државјанство на друга држава." Во образложението се посочува дека на овој начин се почитуваат уставните начела на еднаквост (член 9), правото на учество во вршење јавни функции (член 23) и достапноста на секое работно место под еднакви услови (член 32 став 2), при што останува условот кандидатот да биде државјанин на Република Северна Македонија.

Комисијата за европски прашања на дневен ред има и Предлог‑законот за изменување и дополнување на Законот за животната средина во прво читање. Главната цел е транспонирање на Директивата 2014/52/ЕУ за да се зајакне квалитетот на постапката за оцена на влијание врз животната средина, да се подобри заштитата на животната средина, да се зголеми ефикасноста на ресурсите и да се поддржи одржливиот развој.

Фото: прес-материјал од настанот