Ристов: Струјата од 1 јануари веројатно ќе поскапи за 2–3 отсто
Претседателот на РКЕ очекува симболично покачување и најавува промени во мрежарината за поправично носење на трошоците.

Претседателот на Регулаторната комисија за енергетика (РКЕ), Ацо Ристов, оценува дека цената на електричната енергија за домаќинствата од 1 јануари најверојатно ќе се зголеми за 2 до 3 отсто. Тој во телевизиско интервју кажа дека, иако Владата најавува дека нема да има поскапување по Нова година, РКЕ очекува мало покачување и подготвува тарифни модели за поправично распределување на евентуалниот дополнителен трошок.
Барања од компании и рокови за одлуки
Ристов рече дека компаниите од енергетскиот сектор веќе доставиле финансиски и технички барања до РКЕ и дека тие се предмет на анализа. Одлуките за цените на регулираните енергетски дејности треба да бидат донесени до крајот на годината и да стапат на сила од 1 јануари.
На прашање зошто компаниите бараат поскапувања, Ристов го поврза тоа со движењата на глобалните и домашните енергетски пазари, поскапувањето на енергенсите и зголемените трошоци за производство. Тој нагласи дека поднесените барања не значат автоматско прифаќање бидејќи регулаторот треба да направи компромис меѓу интересите на компаниите и на граѓаните. "Сите нормално бараат зголемување заради она што ни се случува во енергетскиот сектор во светот и кај нас. Меѓутоа, од тоа што се желбите, на крај ќе видиме што ќе биде она што Регулаторот ќе го направи како одлука, бидејќи ние сепак сме тука на бедемот да направиме компромис меѓу барањата и она што значи интерес на граѓаните", рече Ристов.
Една од главните компоненти што влијаат врз крајната цена е преносот преку електропреносниот систем на МЕПСО. Компанијата побарала зголемување на својот дел од тарифата за дури 97 отсто, но РКЕ тврди дека тоа барање нема да биде прифатено. "Она што вие го зборувате дека ќе се намалува протокот на енергија 2027, може е точно, меѓутоа тоа се темели само на оние транзитни услуги коишто ги прави МЕПСО за пренос на електрична енергија преку нашата територија низ енергетскиот преносен систем, меѓутоа не за вкупниот конзум на енергија којшто се троши во Републиката. Поради тоа ние не гледаме апсолутно никакви причини заради што би се зголемувала цената на преносната енергија за МЕПСО, така да од сега можам да ви кажам – кај МЕПСО нема да има никакво покачување", изјави тој.
Ристов објасни и мерките за ублажување на притисокот врз сметките на домаќинствата. Загубите во дистрибутивната мрежа се движат од околу 11 до 12 проценти. За нивно покривање, Владата обезбедува 70 отсто од потребната електрична енергија преку ЕСМ по договорена цена, а преостанатите 30 отсто дистрибутерот треба да ги набави на слободниот пазар. Пробната аукција одржана минатата недела понудила цена од 380 евра за мегават-час и била поништена.
Како алтернатива, Владата предложила ЕВН да може да откупува електрична енергија произведена од домашни обновливи извори што е дел од државното производство за покривање на загубите, со цел да се задржи набавната цена на прифатливо ниво и да не се создаде дополнителен притисок врз сметките на домаќинствата. Ристов посочи дека 70 проценти од енергијата што ЕСМ ја обезбедува за универзалниот снабдувач е договорена по цена од 65 евра/МВтч, а преостанатите 30 отсто по цена од околу 76 евра/МВтч, што ја потврдува неговата оцена за евентуално покачување од 2 до 3 проценти.
Ристов додаде дека РКЕ подготвува промени во начинот на пресметување на мрежарината, со цел пониска фиксна компонента и поврзување на делот од мрежарината со потрошувачката. "Овие денови правиме модели во коишто оваа мрежарина ќе биде преработена, односно ќе понудиме друг модел каде што ќе има еден фиксeн дел којшто ќе биде можеби 100 отсто понизок од досегашниот, а останатиот дел од мрежарината ќе биде поврзан со потрошувачката. Значи не е правично да сите плаќаме исто, а да не трошиме исто од мрежа", објасни тој. Тоа би значело намалување на трошокот за домаќинствата со помалку потрошувачка и зголемување за големите потрошувачи (3.000, 4.000 или 5.000 kWh).
Во однос на парното греење, компаниите побарале покачување од 45 до 50 проценти, што Ристов оцени како неприфатливо; тој очекува раст на цената на парното од околу 6 до 8 проценти. На крајот тој посочи и дека намалувањето на цената на нафтата ја олеснува постапката за враќање на претходно воведените мерки и повторно отвора дебата за долгорочна супституција преку електрификација и воведување електрични возила како стратешка насока.
Фото: прес-материјал од настанот


