ЕУ предлага 10 милијарди евра за изградба на седум гигафабрики за вештачка интелигенција

Европската комисија предложи пакет од 10 милијарди евра јавно финансирање за изградба на седум големи „гигафабрики" за пресметувачка моќ за вештачка интелигенција ширум Европската Унија, со цел да го намали заостанувањето зад САД и Кина. Планот предвидува јавните пари да привлечат околу 20 милијарди евра приватни инвестиции.

"Пристапот до сурова компјутерска моќ со гигафабрики за вештачка интелигенција е стратешка потреба за Европа, бидејќи развојот на вештачката интелигенција се забрзува", рече Хена Виркунен, извршен потпретседател на Европската комисија задолжена за надгледување на технолошкиот суверенитет.

Технички цели и капацитет

Компаниите ќе можат да конкурираат за изградба на објектите, од кои секој треба да обезбеди најмалку 100.000 најсовремени чипови за вештачка интелигенција — што е приближно четири пати повеќе пресметувачка моќ од центрите за обработка на податоци кои моментално работат во ЕУ. Кога ќе се вклучат сите седум гигафабрики, се очекува капацитетот за обработка на податоци во блокот да се зголеми повеќе од двојно, надополнувајќи ја мрежата од 19 центри за вештачка интелигенција од Финска до Шпанија.

Процената на Федералните резерви на САД од 2025 година наведува дека Европа значително заостанува во клучни сектори на развој на вештачката интелигенција: Кина располага со огромен капацитет за електрична енергија за центри за податоци, додека САД водат по приватните инвестиции. Извештајот што беше доставен во Европскиот парламент во јуни предупреди и дека Европа произведува мал дел од милионите компоненти потребни за центри за податоци, а електричната енергија во ЕУ може да чини двапати до трипати повеќе отколку во САД и Кина.

"Европските бизниси и јавни власти ќе продолжат да се потпираат на американските добавувачи на вештачка интелигенција на штета на европските добавувачи на услуги кои се борат да го сторат тоа", се вели во извештајот, во кој се забележува дека петте најголеми добавувачи на облак за европскиот блок се сите американски. "Зависноста од хипер-големите добавувачи на услуги за облак и вештачко пресметување, особено за многу критични случаи на употреба, ќе продолжи да ги изложува податоците на можностите за пристап од трети страни и ќе претставува ризик за континуитетот на услугите, компромитирајќи ја оперативната автономија", се додава во извештајот.

Европските стартапи и компании веќе градат капацитет: францускиот Mistral управува со еден од најголемите центри за податоци за вештачка интелигенција во ЕУ на својот кампус во Париз и го произведува четботот Le Chat, но сè уште заостанува зад големите американски и кинески конкуренти како OpenAI и DeepSeek. Политичките лидери, вклучително и францускиот претседател Емануел Макрон, изразија загриженост за недостатокот на домашни компании за вештачка интелигенција. Комисијата соопшти дека производите за вештачка интелигенција развиени на растечка мрежа од центри за податоци ќе треба да ги исполнуваат правилата на ЕУ за заштита на податоците, безбедност и етика, најверојатно повикувајќи се на Законот за дигитални услуги и Законот за дигитален пазар. Аналитичарите предупредуваат дека големите инвестиции во ВИ ширум светот би можеле да имаат и макроекономски ефекти, вклучувајќи и притисок врз инфлацијата во САД.

Фото: Tanapong Sungkaew / Alamy / Alamy / Profimedia