ЕУ претстави нова стратегија за Арктикот: подморски кабел и повеќе мразокршачи

На 20 октомври 2026 година Европската Унија го претстави ревидиранатa стратегија за Арктикот која предвидува подморски кабел до Гренланд, проширување на флотата мразокршачи и зајакнување на безбедноста и инфраструктурата во регионот. „Инвестираме во посилна безбедност, отпорна инфраструктура и економски можности“, рече претседателката на Европската комисија Урсула фон дер Лајен при преставувањето на документот во вторникот.

Главни мерки во планот

Клучна точка во стратегијата е изградбата на арктички подморски комуникациски кабел што директно ќе го поврзе Гренланд со европскиот континент. Кабелот треба да биде дел од поширока арктичка врска што ќе ги вклучува и Канада, Јапонија и Јужна Кореја.

Во документот се предвидува создавање на надзорен и заштитен центар кој ќе ги штити подморските кабли во Северниот Атлантик и на Арктикот и ќе помага при нивна поправка. Со текот на времето, центарот би служел и за следење на бродовите поврзани со таканаречената руска „флота во сенка“, како и за детекција на нелегален риболов и загадување.

Брисел исто така работи на обезбедување сателитска покриеност во Арктикот преку европската сателитска програма „Ирис“, и ја истакнува потребата од проширување на европската флота од мразокршачи, вклучително и можности за заедничка набавка и заедничко користење.

ЕУ земјите-членки заедно моментално располагаат со околу десет мразокршачи, додека Русија има приближно 40 вакви специјализирани пловила. Документот е претставен како ревизија на стратегијата на ЕУ за Арктикот од 2021 година.

Јозеф Сикела, европски комесар за меѓународни партнерства, оцени дека стратегијата се занимава „со најитните предизвици во регионот – од забрзаните климатски промени до растечките безбедносни и геополитички тензии“. Стратегијата исто така потсетува дека во ЕУ има три арктички држави-членки — Данска, Финска и Шведска — и дека околу половина милион граѓани на ЕУ живеат на Арктикот. Зголемените активности на Русија, Кина и Соединетите Американски Држави за обезбедување пристап до ресурси и нови поморски рути ја зголемија чувството на итност во Европа; поранешниот американски претседател Доналд Трамп неколкупати ги повторуваше наводните претензии на САД кон Гренланд, што, иако засега е ставено во мирување, остави значаен впечаток.

Фото: прес-материјал од настанот