BE prezanton strategji të re për Arktikun: kabllo nënujore dhe më shumë thyes akulli

Më 20 tetor 2026 Bashkimi Evropian publikoi një strategji të rishikuar për Arktikun që parashikon një kabllo nënujore drejt Grenlandës, zgjerim të flotës së thyesve të akullit dhe forcim të sigurisë dhe infrastrukturës në rajon. „Ne investojmë në siguri më të fortë, infrastrukturë rezistente dhe mundësi ekonomike,“ tha Presidentja e Komisionit Evropian, Ursula von der Leyen, gjatë prezantimit të dokumentit të martën.

Pikat kryesore të strategjisë

Qendra e planit është ndërtimi i një kablloje nënujore arktike e cila do ta lidhë drejtpërdrejt Grenlandën me kontinentin evropian. Kablloja synohet të jetë pjesë e një rrjeti më të gjerë arktik që do të lidhë edhe Kanadanë, Japoninë dhe Korenë e Jugut.

Strategjia parashikon krijimin e një qendre vëzhgimi dhe mbrojtjeje që do të mbrojë kabllo nënujore në Atlantikun e Veriut dhe në Arktik dhe do të ndihmojë në riparimin e tyre. Me kalimin e kohës, qendra do të shërbejë edhe për monitorimin e anijeve të ashtuquajturës ruse „flotë në hije“, për zbulimin e peshkimit të paligjshëm dhe për rastet e ndotjes.

Komisioni po ashtu punon për zgjërimin e lidhjeve satelitore në Arktik përmes programit evropian satelitor Iris dhe thekson nevojën për të zgjeruar flotën evropiane të thyesve të akullit, duke përfshirë opsione për blerje të përbashkëta dhe përdorim të përbashkët.

Sipas Brukselit, shtetet anëtare të BE-së së bashku aktualisht disponojnë rreth dhjetë thyes akulli, ndërsa Rusia ka rreth 40 anije të specializuara të këtij lloji. Dokumenti paraqitet si një rishikim i strategjisë së BE-së për Arktikun nga viti 2021.

Komisioneri për Partneritetet Ndërkombëtare, Josef Síkela, tha se strategjia adreson „sfidat më urgjente në rajon – nga ndryshimet e përshpejtuara klimaterike deri te tensionet në rritje të sigurisë dhe gjeopolitike.“ Dokumenti gjithashtu thekson se tre vende të BE-së janë shtete arktike — Danimarka, Finlanda dhe Suedia — dhe se rreth gjysmë milioni qytetarë të BE-së jetojnë në Arktik. Aktivitetet e shtuar të Rusisë, Kinës dhe Shteteve të Bashkuara për të siguruar qasje në burime dhe rrugë të reja detare kanë shtuar ndjesinë e urgjencës; ish-presidenti amerikan Donald Trump herë pas here ka përsëritur pretendimet e supozuara të SHBA ndaj Grenlandës, një mosmarrëveshje që, edhe pse për momentin është e qetësuar, ka lënë një ndjesi të theksuar urgjence në Evropë.

Foto: material shtypi nga ngjarja