Këshilli Fiskal: Rebalancimi i 2026 zvogëlon investimet, huamarrja financion shpenzime të përditshme

Këshilli Fiskal paralajmëron se projektrebalancimi i dytë i Buxhetit për 2026 zvogëlon investimet kapitale, ndërsa deficiti mbetet i ngritur, që do të thotë se një pjesë e huamarrjes së re do të përdoret për shpenzime të përditshme dhe jo për projekte zhvillimore.

Në mendimin që i dorëzoi Parlamentit, i nënshkruar nga kryetari i Këshillit, akademiku Abdulmenaf Bedžeti, organi i pavarur thekson se në krahasim me rebalancin e korrikut parashikimet për shpenzimet kapitale bien, por deficiti mbetet më i lartë se në buxhetin fillestar.

Shifra kryesore dhe ndryshimi i prioriteteve

Projekti planifikon të ardhura totale prej 374,2 miliardë denarë dhe shpenzime totale prej 420,5 miliardë denarë. Si ana e të ardhurave ashtu edhe e shpenzimeve ulen për rreth 5,3 miliardë denarë (rreth 86 milionë euro) krahasuar me rebalancin e korrikut, ndërsa deficiti mbetet 46,3 miliardë denarë (rreth 750 milionë euro) ose 4,1% të PBB-së. Buxheti fillestar parashikonte deficit prej 39,2 miliardë denarë (rreth 640 milionë euro) ose 3,5% të PBB-së.

Këshilli vëren se të ardhurat nga akcizat u zvogëluan për rreth 3,8 miliardë denarë, në 30,4 miliardë denarë, dhe të ardhurat jataxore dhe donacionet ranë për rreth 1,9 miliardë denarë. Të ardhurat nga TVSH pritet të rriten për 364 milionë denarë. Në anën e shpenzimeve, shpenzimet kapitale, përfshirë KAPEF, bien nga rreth 46,5 në 40,1 miliardë denarë (13,6%), ndërsa shpenzimet rrjedhëse rriten për rreth një miliard denarë krahasuar me planin e korrikut.

Transferet sociale rriten për rreth 3,7 miliardë denarë: pensionet +1,34 miliardë, ndihmat sociale +1,44 miliardë, dhe shëndetësia +887 milionë denarë. Njëkohësisht, subvencionet dhe transferet ulen për rreth 2,27 miliardë denarë dhe mallrat e shërbimet për 384 milionë.

"Me fjalë të tjera, në raport me Buxhetin fillestar, e gjithë rritja e shpenzimeve prej +6,3 miliardë denarëve i përket shpenzimeve rrjedhëse, prandaj deficiti mbi 3% të PBB-së nuk financohet më për investime kapitale, por për konsum të përditshëm", vëren Këshilli Fiskal në mendimin e tij.

Këshilli shton se shpenzimet e planifikuara kapitale (40 124 milionë denarë) janë për 6 140 milionë denarë më të ulëta se deficiti i parashikuar (46 264 milionë denarë), dhe për pasojë "pjesë e huamarrjes përdoret drejtpërdrejt për të financuar shpenzimet rrjedhëse, që përfaqëson një devijim të drejtpërdrejtë nga 'rregulli i artë' në financat publike".

Dinamikat fiskale ngrejnë shqetësime të mëtejshme: sipas Këshillit, deri në fund të gushtit deficiti ishte rreth 38,2 miliardë denarë, ose 82,5% e planit vjetor, duke lënë vetëm rreth 8,1 miliardë denarë për katër muajt e fundit. Për të arritur planin e të ardhurave, koleksionet mesatare mujore në periudhën e mbetur do të duheshin të ishin rreth 35,9 miliardë denarë — 24,5% më shumë se mesatarja e tetë muajve të parë. Shpenzimet kapitale duhet të përshpejtohen në rreth 4,4 miliardë denarë në muaj nga shtatori deri në dhjetor — rreth 55% mbi mesataren e mëparshme.

Këshilli paralajmëron edhe për rrezikun e strukturës së financimit: huamarrja bruto e planifikuar rritet me rreth 11,3 miliardë denarë, në 152,5 miliardë denarë; burimet vendase rriten me 12,3 miliardë, ndërsa huamarrja e huaj ulet për rreth një miliard. Borxhi publik në fund të qershorit ishte 58,8% të PBB-së, duke lënë një hap prej 1,2 pikë përqindjeje deri në kufirin ligjor prej 60%; Këshilli pret tejkalim të këtij kufiri dhe evidenton se detyrimet e papaguara të sektorit publik tejkalojnë 700 milionë euro.

Ministrja e Financave Gordana Dimitrievska-Kochoska e argumenton rebalancimin si një përgjigje ndaj kushteve të ndryshuara ekonomike dhe efekteve fiskale të masave për karburantet, duke theksuar se ndryshimet synojnë mbrojtjen e qytetarëve, përmbushjen e detyrimeve ligjore dhe ruajtjen e aktivitetit ekonomik. Qeveria miratoi projektrebalancimin e dytë më 7 tetor; dje nisi debati i amendamenteve në Komisionin parlamentar për Financim dhe Buxhet, ku janë dorëzuar mbi 120 amendamente.

Foto: material shtypi nga ngjarja